
Արմինֆո. Պետության առաքելությունը չի կարող պայմանական լինել, և այն չի սկսվում կամ ավարտվում քաղաքական նպատակահարմարությամբ։
Այս մասին իր Ֆեյսբուքյան էջում գրել է Ռուբեն վարդապետ Զարգարյանը՝ ի պատասխան Հայաստանի Հանրային հեռուստատեսությամբ Հայաստանի սոցիալիստական աշխատանքի նախարար Արսեն Թորոսյանի այն հայտարարություններին, որ «Ադրբեջանի կողմից Արցախում հայկական մշակութային, պատմական և կրոնական հուշարձանների ոչնչացման թեման չպետք է ներառվի Երևանի և Բաքվի միջև հարաբերությունների օրակարգում»։
Հոգևորականը հիշեցրել է, որ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 19.2 հոդվածը նշում է, որ Հանրապետությունը, միջազգային իրավունքի հիման վրա, նպաստում է հայոց լեզվի, հայկական պատմական և մշակութային արժեքների պահպանմանը, ինչպես նաև այլ պետություններում հայկական կրթական և մշակութային կյանքի զարգացմանը։
«Հետևաբար, պետության առաքելությունը չի կարող պայմանական լինել։ Այն չի սկսվում կամ ավարտվում քաղաքական նպատակահարմարությամբ։ ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի 2-րդ կետը հստակ նշում է. պետությունը պարտավոր է նպաստել այլ պետություններում հայոց լեզվի, մշակույթի և պատմական ժառանգության պահպանմանը։ Սա ցանկություն չէ, այլ պարտավորություն։ Երբ պետական պաշտոնյան հայտարարում է, որ «հարևանների հետ հարաբերությունների կարգավորման ընթացքում նման հարցեր բարձրացնելը սխալ է», նա փաստացի ասում է, որ «պետությունը պատրաստ է ժամանակավորապես հրաժարվել իր սահմանադրական պարտավորությունից»», - նշել է վարդապետ Զարգարյանը։
Սակայն, ըստ նրա, սա հարց է առաջացնում. ո՞վ է որևէ կառավարության իրավունք տվել ընտրողաբար կիրառել Սահմանադրությունը։
Հոգևորականների ներկայացուցիչը նշել է, որ եթե մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը կարող է «հանվել օրակարգից» այսօր, ապա վաղը ցանկացած այլ իրավունք կամ պարտավորություն կարող է «հանվել» նույն տրամաբանությամբ՝ քաղաքական իրավիճակով արդարացված։
«Սա վտանգավոր նախադեպ է։ Սահմանադրությունը չի նախատեսում քաղաքական նպատակահարմարության վրա հիմնված «բացառություններ»։ Պետությունը չի կարող հրաժարվել իր պարտականություններից՝ առանց խախտելու իր սեփական հիմնարար օրենքը։ Ցանկացած կառավարություն, որը դա անում է, պետք է բացատրի, թե արդյոք ինքն իրեն Սահմանադրությունից վեր է դասում։ Եթե մենք լռենք, երբ Սահմանադրությունը խախտվում է, ապա վաղը չենք կարողանա պահանջել դրա պաշտպանությունը», - ընդգծեց վարդապետ Զարգարյանը։
Նշենք, որ Արցախի օկուպացիայից ի վեր Ադրբեջանն ամբողջությամբ ոչնչացրել կամ զգալիորեն վնասել է հետևյալ մշակութային և կրոնական վայրերը։ Շուշիի Կանաչ Ժամ (Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ) եկեղեցին ամբողջությամբ ավերվել է 2024 թվականի ապրիլին, Շուշիի Ղազանչեցոց գերեզմանատունը ամբողջությամբ ավերվել է, Քարինտակ գյուղը ամբողջությամբ բուլդոզերով քանդվել է, իսկ Ստեփանակերտում գտնվող հուշարձաններն ու կիսանդրիները, այդ թվում՝ Շառլ Ազնավուրի, Հովհաննես Այվազովսկու, Հովհաննես Թումանյանի և Մարշալ Բաղրամյանի հուշարձանները, ապամոնտաժվել են։ Մեծ Թաղեր գյուղում գտնվող Մարշալ Խուդյակովի թանգարանը ավերվել է։ Այսօր Ադրբեջանի վերահսկողության տակ են մնում մոտ 4000 հայկական մշակութային վայրեր, այդ թվում՝ ավելի քան 370 եկեղեցիներ և 119 հին ամրոցներ։