Ամենայն հայոց կաթողիկոս․ Միայն համազգային միասնականությունը թույլ կտա ակտիվացնել ջանքերը Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ուղղությամբ

Արմինֆո. Միայն համազգային միասնականությունը թույլ կտա Հայաստանին ակտիվացնել ջանքերը Հայոց ցեղասպանության ճանաչման և հանուն ազգային առաջընթացի, խաղաղ ու անվտանգ կյանքի քայլեր ու նախաձեռնություններ մշակելու ուղղությամբ: Այդ մասին ասվում է Ամենայն հայոց Գարեգին Բ կաթողիկոսի ուղերձում ՝ Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցի կապակցությամբ:  

Ինչպես հաղորդում է Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տեղեկատվական համակարգը, Վեհափառի ուղերձում ասվում է․ «Սիրելի բարեպաշտ ժողովուրդ, ​Այսօր Հայաստանում և սփյուռքի համայնքներում ոգեկոչում ենք Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Հայոց ցեղասպանության մեր սուրբ նահատակների հիշատակը, ովքեր անմահացան՝ իրենց հոգիներում անմար պահելով սերն առ Քրիստոս և առ հայրենին։

Ապրիլի 24-ը խորհրդանշորեն ամփոփում է մեր ժողովրդի հավաքական տառապանքը, որի մեջ խտացված են մեկ և կես միլիոն մարտիրոսացյալ հայորդիների, հայրենակորույս, տարագիր ազգիս զավակների, մշակութային եղեռնի ենթարկված մեր վանքերի ու եկեղեցիների, ավիրված բնակավայրերի հիշողությունները։ Այդ ողբերգությունը, սակայն, չկոտրեց մեր ազգի ոգին։ Մեր ժողովուրդը վերապրեց ցեղասպանությունը, ամենուր նոր կյանք վերընձյուղեց, վերահաստատեց հայոց անկախ պետականությունը։

Ապրիլի 24-ն ուխտի օր է՝ միահյուսված աշխարհասփյուռ մեր ժողովրդի պահանջատիրությանը, որը զերծ է թշնամանքից ու ատելությունից, ուղղված է արդարության ու ճշմարտության վերականգնմանը և ցեղասպանության արհավիրքի ուրացման բացառմանը։

Ցեղասպանության աղետալի դեպքերից հարյուրամյակ անց, երբ թվում էր, թե նման սոսկալի հանցագործությունները մնացել են անցյալում, ցավոք, նոր ցեղասպան գործողություններով հայաթափվեց Արցախը, բռնությամբ տեղահանվեցին ավելի քան 120.000 արցախցիներ։ Այս ծանր կացության և առկա սպառնալիքների հանդիման, մեր նահատակների զոհողությունը մեզ պարտավորեցնում է ամրապնդել մեր միաբանությունն ու համերաշխությունը և հզորացնել հայոց պետությունը։ Հիրավի, համազգային միասնականությամբ է, որ կարող կլինենք արդյունավորելու ջանքերը Հայոց ցեղասպանության համընդհանուր ճանաչման և արգասավորելու քայլերն ու նախաձեռնությունները՝ հանուն ազգային առաջընթացի և խաղաղ ու անվտանգ կյանքի։

Աղոթենք և հայցենք, որ մեր նահատակ սրբերի բարեխոսությամբ խաղաղության երկնային շնորհները և մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի ողորմությունն ու սերը բաշխվեն համայն աշխարհին, մեր հայրենիքին և ժողովրդին այսօր և միշտ. Ամեն»:

Հիշեցնենք, որ Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանությունը 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանությունն էր։ 1915 թվականի ապրիլի 24-ին Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում սկիզբ դրվեց կայսրության հայ հպատակների ոչնչացմանը, որը սկսվեց հայ մտավորականների ՝ գրողների և բանաստեղծների, ճարտարապետների և խորհրդարանականների ձերբակալություններով, իսկ հետո վերածվեց հայերի լիակատար բնաջնջման: Թուրքական իշխանությունների այս գործողությունների արդյունքում ավելի քան 1,5 մլն հայեր տեղահանվեցին, սովից ու խոշտանգումներից մահացան։

Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչել են Եվրոպայի խորհուրդը (1998, 2001), Եվրախորհրդարանը (1987, 2000, 2002, 2005), ՄԱԿ-ի խտրականության կանխարգելման և փոքրամասնությունների պաշտպանության ենթահանձնաժողովը, Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը, Հարավային Ամերիկայի երկրների խորհրդարանական կոալիցիան, Լատինական Ամերիկայի խորհրդարանը (2015):

 Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչվել և դատապարտվել է աշխարհի բազմաթիվ երկրների և ազդեցիկ միջազգային կազմակերպությունների կողմից: Առաջինը հայերի զանգվածային սպանությունները պաշտոնապես ճանաչել և դատապարտել է Ուրուգվայի խորհրդարանը (1965) ։ Հայերի բնաջնջումը պաշտոնապես ճանաչել են որպես ցեղասպանություն (միջազգային իրավունքի համաձայն) և դատապարտել ՝ Ավստրիան (խորհրդարանական խմբակցությունների նախագահների համատեղ հայտարարություն, 2015), Արգենտինան (2 օրենք, 5 բանաձև; 2004, 2007), Հայաստանը (1964 թվական ԽՍՀՄ կազմում, 1988, 1990), Բելգիան (1998, 2015), Բուլղարիան (2007, 2015), Բոլիվիան (2014), Բրազիլիան (2015), Վատիկանը (2015), Վենեսուելան (2005),Գերմանիան (2016), Հունաստանը (1996), Իտալիան (2000, 2019), Կանադան (2019), Կիպրոսը (1975, 1982), Լատվիան (2021), Լիբանանը (1997), Լիբիան (2019), Լիտվան (2005), Լյուքսեմբուրգը (2015), Նիդերլանդները (2004, 2018), Պարագվայը (2015), Լեհաստանը (2005), Պորտուգալիան (2019), Ռուսաստանը (1995), Սիրիան (2020), Սլովակիան (2004), ԱՄՆ (2019, 2021), Ուրուգվայը (1965), Ֆրանսիան (1998, 2000, 2001, 2006), Չեխիան (2015, 2017, 2020), Չիլին (2007), Շվեյցարիան (2003), Շվեդիան (2010): Թուրքիան շարունակում է մարդկության դեմ այդ հանցագործության ժխտման քաղաքականությունը։ Ամեն տարի այդ օրը Հայաստանում և Սփյուռքում անցկացվում են Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված միջոցառումներ: