Հայաստանի օմբուդսմեն․ Խոսքի ազատության սահմանների խախտման դեպքերում քրեական պատասխանատվություն կարող է կիրառվել միայն հանրային սպառնալիքի առկայության դեպքում

Արմինֆո.Հայաստանում առկա է խոսքի ազատության սահմանները խախտելու դեպքերում քրեական պատասխանատվությունը որպես խափանման միջոց կիրառելու խնդիր: Այդ մասին ԱԺ-ում հայտարարել է ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մինասյանը՝ ներկայացնելով մարդու իրավունքների պաշտպանի (ՄԻՊ) զեկույցը։

Նրա խոսքով ՝ կան բազմաթիվ դեպքեր, երբ խոսքի ազատության սահմաններն իսկապես խախտվել են, սակայն հարց է առաջացել, թե որքանով է համաչափ քրեական պատասխանատվության կիրառումը տվյալ արարքի ժամանակ: "Հարկ է հիշել, որ խոսքի ազատության սահմանները խախտելու համար քրեական պատասխանատվություն կարող է կիրառվել միայն այն դեպքերում, երբ առկա է հասարակական անվտանգության սպառնալիք: Այդ խնդրին պետք է հատուկ ուշադրություն դարձնել", - նշել է Մանասյանը։

Պաշտպանը նաև նշել է դատական մարմինների գործունեության վերաբերյալ ՄԻՊ գրասենյակ ստացվող դիմումների թվի աճը: Այսպես, ըստ Մանասյանի, 2024 թվականի համեմատ, երբ իրենց գրասենյակը ստացել էր 240 բողոք, 2025 թվականին դրանց թիվը հասել է 382-ի։ "Չնայած այն հանգամանքին, որ Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմը չի կարող միջամտել դատական մարմինների գործունեությանը, հաշվի առնելով բողոքների մեծ քանակը, մենք բովանդակային վերլուծություն ենք կատարել։ Մի շարք խնդիրներ կապված են կալանքի կիրառման և հոգեբանական խնդիրներ ունեցող անձանց իրավունքների հետ", - ուշադրություն է հրավիրել Մանասյանը։

Այդ առնչությամբ նա նշել է երկրում դատական պրակտիկայի փոփոխության և զարգացման անհրաժեշտությունը։ Այդ համատեքստում Մանասյանը նաև ուշադրություն է հրավիրել այլընտրանքային խափանման միջոցի փոխարեն կալանք կիրառելու պրակտիկայի խնդրի վրա: "Չեմ ուզում հիմա կոնկրետ դեպքեր դիտարկել, միայն նշեմ, որ պետությունը պետք է արդյունավետ գործիքներ մշակի այդ խնդրի լուծման համար", - հայտարարել է Մանասյանը:

Նրա խոսքով ՝ այդ խնդրին արդեն մի քանի տարի պատշաճ ուշադրություն չի դարձվում։ Այս ոլորտում բողոքները, ինչպես նշել է օմբուդսմենը, կապված են նաև քրեական վարույթների ձգձգման և քննության օբյեկտիվությանն առնչվող հարցերի հետ:

Հիշեցնենք, որ դեռևս 2025 թվականին փաստաբան Արամ Վարդևանյանն ահազանգում էր, որ Հայաստանում վերջին տարիներին կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու որոշումներն իսկապես աննախադեպ են։