ANCA-ն նախազգուշացնում է. Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև անկատար "խաղաղության" գործընթացը պայմաններ է ստեղծում ցեղասպանության վերսկսման համար

Արմինֆո.ԱՄՆ միջնորդությամբ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կնքված խաղաղության համաձայնագիրը, որը հայ պատանդներին թողնում է ադրբեջանական բանտերում, Արցախից 150 000 փախստականներին զրկում է վերադարձի իրավունքից և Ադրբեջանի ցեղասպան էթնիկ զտումները պարգևատրում է Հայաստանի ինքնիշխան տարածքով անցնող 99-ամյա տրանսպորտային միջանցքով, ոչ թե խաղաղության ճանապարհ է, այլ, ավելի շուտ, հայոց պետության ոչնչացման ծրագիր:

Այդ մասին հայտարարել է Ամերիկայի Հայ դատի հանձնախումբը (ANCA) Կապիտոլիումի բլուրում "Խաղաղություն առանց արդարության Հարավային Կովկասում" ճեպազրույցի ժամանակ։

"Խաղաղության համաձայնագիրն իր ներկայիս տեսքով չի պարունակում որևէ կետ, որը պահանջի ազատ արձակել հայ ռազմագերիներին կամայական ձերբակալությունից և կալանքի տակ պահելուց։ Դա Ադրբեջանից որևէ պարտավորություն չի պահանջի՝ պաշտպանելու Արցախում հայկական դարավոր քրիստոնեական ժառանգությունը։ Դա ոչ մի կերպ չի լուծի 150 000 հայերի վիճակի հարցը, որոնք ստիպված են լքել իրենց տները, որոնք ամենից շատ ցանկանում են վերադառնալ այն հողեր, որտեղ իրենց ընտանիքներն ապրել են հազարավոր տարիներ", - հայտարարել է ANCA-ի քաղաքականության գծով տնօրեն Ալեքս Գալիցկին։

Իր հերթին՝ Պետդեպարտամենտի պաշտոնաթող բարձրաստիճան պաշտոնյա և պատմաբան դոկտոր Ռոբերտ Կրիկորյանը, ով կրթություն է ստացել Հարվարդում և ունի հետախուզությունում և ղեկավար պաշտոններում աշխատանքի ավելի քան քսան տարվա փորձ, անզիջում գնահատական է տվել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացին:

"Դա խաղաղություն չէ, որը քննարկվում է երկու կողմերի միջև։ Դա Ադրբեջանի թելադրանք է՝ Թուրքիայի աջակցությամբ և Արևմուտքի թողտվությամբ, որը Հայաստանին պարտավորեցնում է լիակատար և անվերապահ կապիտուլյացիայի ենթարկվել։ Հայաստանին պարտադրված ցանկացած խաղաղություն՝ առանց նրա ինքնիշխանությունը կամ կենսունակությունը նվազագույնս հաշվի առնելու, դատապարտված է ձախողման։ Միակ հարցն ինձ համար այն է, թե դա ինչ վնաս կհասցնի Հայաստանին ՝ կարճաժամկետ կամ երկարաժամկետ հեռանկարում", - ասել է դոկտոր Կրիկորյանը։

Այնուհետև նա անդրադարձել է "Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման" (TRIPP) նախագծին, ընդգծելով, որ դա վատ մտածված նախագիծ է ՝ հաջողության նվազագույն շանսերով: "Եվ, եթե անգամ այն հաջողությամբ պսակվի, Հայաստանն ու հայերը դրանից ոչ մի օգուտ չեն ստանա՝ միայն սահմանների թուլացում, ինքնիշխանության թուլացում և թուրքական ու ադրբեջանական ագրեսիայից պաշտպանվելու անկարողություն", - ասել է նա:

Իսկ Մարդու իրավունքների միջազգային իրավաբան և Kerkonian Dajani LLP իրավաբանական ընկերության հիմնադիր գործընկեր Քարնիգ Քերքոնյանը, որպես Իրավական պաշտպանության հայկական հիմնադրամի նախագահ, ով ներկայացրել է հայ զոհերի շահերը միջազգային դատարաններում, նշել է, որ, այսպես կոչված, խաղաղության գործընթացը տեղավորվում է շարունակվող ցեղասպանության տրամաբանության մեջ:

Քերքոնյանն ուղիղ կապ է անցկացրել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հրապարակային հայտարարությունների և հաշտեցման տրամաբանության ու դրա հետևանքների միջև: "Դուք չեք կարող անտեսել երկրի առաջնորդի խոսքերը, թե՝ "հայերը շներ են, հայերը քաղցկեղային ուռուցք են", թե՝ "նրանց պետք է արմատախիլ անել հասարակությունից", և թե՝ "Հայաստանը, նույնիսկ, պետություն չէ, այլ գաղութ, որն արժանի չէ, որ նրան ծառայենւ", երբ մտածում եք, թե ինչպես հասնել խաղաղության։ Մեր ժամանակի ամենամեծ սխալներից մեկըն է նաեւ այն դասը, որը մենք պետք է սովորեինք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, այն է, որ ցեղասպան մտադրությունների հանդարտեցումը, սպիտակեցումը չի հանգեցնում խաղաղության: Այն, նույնիսկ, պատերազմ չի բերում։ Այն բերում է ցեղասպանություն", - ասել է Քերքոնյանը։

Իրավապաշտպանը նշել է, որ միջազգային ջանքերն ակտիվանում են այդ հանցագործության նկատմամբ արդարությունն ապահովելու համար: "Չմոռանանք Արցախում ցեղասպանության մասին. ընդամենը 932 օր է անցել այն պահից, երբ տեղահանվել է բնակչությունը, բնիկ բնակչությունը, որը 5000 տարի ապրել է այդ հողի վրա", - հայտարարել է նա:

ANCA-ում հավելել են, որ մարդասիրական անհաջողություններից բացի, քննարկման մասնակիցները նկարագրել են Հայաստանի ինքնիշխանությունը միաժամանակ մի քանի ճակատներում խաթարելու Ադրբեջանի համակարգված արշավը:

"Հայաստանի ինքնիշխան տարածքում ադրբեջանական զորքերի շարունակական ներկայությունը շատ հստակ ահազանգ է ուղարկում այն մասին, որ Բաքուն ոչ մի կերպ պարտավորված չի զգում պահպանել Հայաստանի հետ որևէ համաձայնագիր։ Նրանց ներկայությունն ակնհայտ եւ անմիջական վտանգ է ներկայացնում Հայաստանի համար եւ վկայում է ուժ կիրառելու Բաքվի պատրաստակամության մասին", - հայտարարել է դոկտոր Կրիկորյանը՝ այդ ռազմական դիրքը կապելով Ադրբեջանի ավելի լայն տարածքային հավակնությունների հետ։

Իր հերթին՝ Քերքոնյանն ընդգծել է, որ Ադրբեջանի միաժամանակյա պահանջները Հայաստանին՝ ՀՀ սահմանադրությունում փոփոխություններ կատարելը, ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանից գործերի հետ կանչումը եւ  ադրբեջանական զորքերի ընդունումը սեփական տարածքում, վկայում են միասնական հետեւողական ռազմավարության մասին։ "Հայաստանում սահմանադրական փոփոխությունները թելադրում է ոչ թե Հայաստանի ժողովուրդը, այլ՝ Ադրբեջանի կառավարությունը։ Բռնապետը սահմանում է, թե ինչ է գրված Հայաստանի սահմանադրության մեջ: ժողովրդի ոչնչացումը, պարզապես, մասնատումը եւ թաղումը չէ։ Դա հիշողության, կամքի ազատության ոչնչացումն է", - ասել է նա: