Ուրբաթ, 21 Ապրիլի 2017 15:33
Էմմանուիլ Մկրտչյան

Թիմուր Ուրազաև. Մենք պետք է մտածենք պրագմատիզմի մասին, որպեսզի պետական մեխանիզմներն աշխատեն քաղաքացիների և հասարակության շահերի օգտին

Թիմուր Ուրազաև. Մենք պետք է մտածենք պրագմատիզմի մասին, որպեսզի պետական մեխանիզմներն աշխատեն քաղաքացիների և հասարակության շահերի օգտին

Արդեն ուղիղ մեկ տարի է, ինչ Հայաստանի Հանրապետությունում  Ղազախստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Թիմուր Ուրազաևն իր դիվանագիտական առաքելությունն է իրականացնում մեր երկրում: ԱրմԻնֆո գործակալության թղթակիցը հանդիպում է ունեցել դեսպանի հետ և խնդրել նրան կիսվել իր տպավորություններով և  կարծիքով  միջազգային  հարցերի լայն շրջանակի շուրջ, որին առնչվում է Հայաստանը:

Հարգարժան պարոն դեսպան, վերջերս Հայաստանում տեղի են ունեցել խորհրդարանական ընտրությունները՝  նշանավորելով  երկրի պետական կառուցվածքում լուրջ փոփոխությունների սկիզբը.  այն է՝  կառավարման նախագահական մոդելից  խորհրդարանականի    անցումը: Ինչպիսի՞  տպավորություններ ունեք այդ գործընթացից:

Առաջինը՝ որպես բարեկամ երկրի ներկայացուցիչ, կցանկանայի շնորհավորել հայ ժողովրդին, ձեր գործակալության ընթերցողին, Հայ Առաքելական Եկեղեցին  Սուրբ Զատիկի անցած տոնի կապակցությամբ և խաղաղություն և ամենայն բարիք  մաղթել բոլորին: Ինչպես նաև կցանկանայի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների կապակցությամբ  շնորհավորել   քաղաքական այն ուժերի ներկայացուցիչներին, որոնք, ունենալով ժողովրդի աջակցությունը՝ հաղթանակ են տարել այդ ընտրություններում, և որոնք շատ անելիքներ ունեն Հայաստանի հետագա զարգացման ճանապարհին: Ղազախստանյան կողմը և, մասնավորապես, Ղազախստանի կառավարությունը հակված է կայուն և բարիդրացիական հարաբերություններ պահպանել Հայաստանը ներկայացնող բոլոր քաղաքական ուժերի հետ: Առավել ևս, որ մեր երկրում նույնպես իրականացվում են քաղաքական բարեփոխումներ՝   խորհրդարանական մոդելի աստիճանական անցման ուղղությամբ:

Ինչպես հայտնի է, ԱՊՀ դիտորդական առաքելության կազմում ընտրությունների ընթացքին հետևել են նաև Ղազախստանի ներկայացուցիչները: Ինչպիսի՞ն է Հայաստանում անցած ընտրական գործընթացների նրանց գնահատականը:

 

Ղազախստանից ժամանել էր դիտորդների բազմանդամ խումբ, և ոչ միայն ԱՊՀ-ի Միջխորհրդարանական վեհաժողովի կազմում, այլ նաև՝ ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ, ԵԱՀԿ Խորհրդարանական վեհաժողովի կազմում: Նրանք մեր սենատորներն են, պատգամավորները և, ի դեպ, ժամանել էին նաև տեղական օրենսդիր մարմինների ներկայացուցիչները, որոնց թվում կային նաև Ղազախստանի հայազգի ներկայացուցիչներ: Նրանց համար այդ այցը Հայաստանի օրենսդրական համակարգը ուսումնասիրելու և երկու երկրների օրենսդրական դաշտի աշխատանքը համեմատելու լավ հնարավորություն էր ընձեռել: Մեր փորձագետների գնահատմամբ, ընտրություններն անց են կացվել բարձր կազմակերպչական և տեխնիկական մակարդակով: Առաջին հերթին  նկատի ունեմ տեխնիկական նորամուծությունները, որոնք թույլ տվեցին քվեարկության ընթացքում խուսափել  կեղծիքներից:  Բացառությամբ որոշ աննշան տեխնիկական խափանումների, որևէ խախտում, որը կարող էր ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա, չի հայտնաբերվել և չի գրանցվել: Ամեն ինչը կազմակերպված էր շատ գրագետ և շատ լավ, և մարդիկ նույնպես մեծ պատասխանատվությամբ  մոտեցան իրենց քաղաքացիական պարտքի կատարմանը: Ամեն դեպքում, նման լիբերալ  հասարակության համար ընտրություններին ավելի քան 60 տոկոս  ընտրողների մասնակցությունը շատ ու շատ լավ արդյունք է: Այդ իսկ պատճառով մենք գտնում ենք, որ Հայաստանում անցկացված ընտրությունները շատ կարևոր են սահմանադրական բարեփոխումների առումով, որոնց իրականացումը սկսվել է այստեղ՝ Հայաստանում: Մենք նույնպես սկսել ենք նույնանման բարեփոխումների գործընթացը Ղազախստանում և նույնպես շարժվում ենք դեպի լիբերալացում և երկրի կառավարման խորհրդարանական կառուցվածք: Պարզապես մեզ մոտ այդ Ճանապարհը ավելի երկար է լինելու: Հայաստանում այն կավարտվի արդեն հաջորդ տարի, իսկ մեզ մոտ, հաշվի առնելով մեր երկրի առանձնահատկությունները, այն տևելու է ավելի երկար:  Սակայն, հասկանում ենք, թե որ գործիքներն են արդյունավետ աշխատում, և որոնք չեն աշխատում, և այդ իսկ պատճառով մենք նույնպես պետք է մտածենք պրագմատիզմի մասին, որպեսզի պետական կառույցներն ու գործիքները աշխատեն քաղաքացիների և հասարակության շահերի օգտին և, երևի թե, համապատասխանեն զարգացման որոշակի օրենքների՝ տեղեկատվական տարածության կանոններին, հասարակական կարծիքին և տրամադրություններին: Այդ ամենը պետք է նկատի ունենալ:

Այս տարի Հայաստանն ու Ղազախստանը նշում են դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 25-ամյակը: Ինչպե՞ս կգնահատեք հարաբերությունների ներկայիս վիճակը և դրանց զարգացման հեռանկարները:

Սա լավ առիթ է՝ հիշելու թե ինչ դժվար ճանապարհ ենք մենք անցել միասին և ինչ անելիքներ ունենք ապագայում: Ժամանակն է  սկզբնական հետևություններ  անել այն մասին, թե որտեղ ենք թերացել, որտեղ սխալվել: Սակայն, որպեսզի հոբելյանական տարում ավելի լավատես լինեմ,  ասեմ,  որ,  այնուամենայնիվ, 25 տարվա ընթացքում մենք շատ բաների ենք հասել: Առաջինը՝ մենք  կարողացանք պահպանել մեր հարաբերությունները ԱՊՀ շրջանակներում, հորիզոնական կապերը մեր հասարակությունների միջև. այն է առանց վիզայի մուտք գործելու կարգավիճակը, ինչպես նաև ԱՊՀ շրջանակներում համագործակցության այլ տեսակները: Խոսելով էական և շոշափելի ինտեգրացիոն նվաճումների մասին՝ դժվար կլինի  գերագնահատել միասնական անվտանգության այնպիսի համակարգի ստեղծումը, ինչպիսին է ՀԱՊԿ-ն է, և, իհարկե, այդ ամբողջ աշխատանքի գագաթնակետն է  հանդիսանում Եվրասիական տնտեսական միությունը: Հետևելով տրամաբանական շարքին՝ մենք կարող ենք խոսել նաև  Հայաստանի և Ղազախստանի բազմաթիվ նախաձեռնությունների մասին, որոնք մենք  կարողացանք իրագործել. դա մեր ընդհանուր ցանկությունն է հակաօդային պաշտպանության համակարգ ստեղծելու, դա նաև առանց միջուկային զենքի աշխարհն է, դա նաև վերոհիշյալ ինտեգրացիոն միավորումների շրջանակներում մեր քաղաքացիների շփման ազատությունը  պահպանելու ցանկությունն է: Դուք գիտեք, որ Ղազախստանում շուրջ  30-40 հազար հայ է բնակվում, նրանց մեծամասնությունը մեր քաղաքացիներն են, և նրանք հնարավորություն ունեն ազատ ճանապարհորդելու Ղազախստանի և Հայաստանի միջև, ընդ որում՝ պահպանելով տնտեսական կապերը: Դա մեծ նվաճում է: Ինչ վերաբերվում է Ղազախստանին, ապա մենք պետք է  սթափ գնահատենք, թե որքանով խորն են մեր բարեփոխումները, որպեսզի այն նվաճումները, որոնց մասին ես հիմա խոսում եմ, լինեն անխախտելի և, ավելին,  որպեսզի  այդ նվաճումները հարթակ դառնան մեր հասարակությունների, տնտեսությունների, քաղաքական համակարգի հետագա զարգացման համար:

Պարոն դեսպան, ինչպես հայտնի է, ամենահաջող դիվանագիտությունը հիմնված է փոխադարձ տնտեսական շահերի վրա: Մոտ 15 տարի առաջ Հայաստանն ու Ղազախստանը սկսել են ամրապնդել այդ հարաբերությունները, կային մի քանի հետաքրքիր նախագծեր, Հայաստանում անգամ հիմնվել էր ղազախստանյան կապիտալով բանկ, որը պատրաստ էր իր վրա վերցնել հայ-ղազախստանյան առևտրատնտեսական համագործակցության ֆինանսավորման առաքելությունը, սկսվել էին գործարարների միջև հանդիպւմները: Ճգնաժամը սկսվելուն պես այդ ամենը փլուզվեց, սակայն ճգնաժամից հետո համագործակցության միտումներ, կարծես թե, չեն դիտվում: Որքանո՞վ է Ձեր դիվանագիտական առաքելությունն ուղղված այդ  համագործակցության վերականգնմանը և զարգացմանը: Երկկողմ տնտեսական կապերի զարգացման տեսակետից ո՞ր հայեցակարգն եք Դուք սատարում, ինչպես եք գնահատում հնարավոր ռիսկերը:

Բանկը, որի մասին դուք խոսում եք, և այն պլանները, որոնք գոյություն են ունեցել մինչև համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի սկիզբը, հենց այդ ճգնաժամի, ինչպես նաև հիշյալ բանկի  ղեկավարության անբարեխիղճ կառավարման զոհն են դարձել: Ինչպես հավանաբար գիտեք, բանկը սկսել էր կորուստներ կրել, և պետությունը ստիպված էր  չափազանց  խոշոր օգնություն տրամադրել նրան պետական պահուստային հիմնադրամներից, և որպեսզի ավանդատուների միջոցները չկորչեն, այժմ այն աշխատում է միայն ղազախստանյան շուկայում: Կցանկանայի նշել, որ սկսված ճգնաժամն այդպես էլ չավարտվեց՝  2008-ից սահուն անցնելով 2013-2015 թվականներ: Այն համակարգային ճգնաժամ է, որի վրա շերտավորվեցին նաև աշխարհաքաղաքական գործընթացները՝ և պատժամիջոցային պատերազմը և Ռուսաստան-Արևմուտք հակամարտությունը: Ընդ որում, ես չեմ բացառում, որ հիմքում ընկած է ոչ թե խրոնոլոգիական զուգադիպությունը, այլ նաև  խորը հաշվարկը, համենայն դեպս այն ուժերի, որոնց ջանքերն ուղղված են հետխորհրդային տարածաշրջանում ինտեգրման նպատակահարմարության նկատմամբ հավատի ոչնչացմանը, քանի որ, ինչպես էլ որ դիտարկենք, ամեն ինչը վերջին հաշվով հանգեցնում է այնպիսի աշխարհաքաղաքական գործոնների, ինչպիսին է Ռուսաստանի առաջնային դերը այդ ինտեգրացիոն նախագծերում: Պետք է մեկ կողմից օբյեկտիվ լինել, իսկ մյուս կողմից պետք չէ վախենալ ռիսկի գնալ: Ամեն դեպքում, մենք  առաջ կգնանք մեր փոխադարձ տնտեսական հնարավորությունների հարստացման և ընդլայնման ճանապարհով՝ շեշտը դնելով առաջին հերթին փոքր և միջին բիզնեսի վրա: Իսկ որպեսզի ՓՄՁ-ներն աշխատեն, նրանց պետք է  տարածաշրջանային շրջանակներում միմյանց հետ  աշխատելու և համատեղելի դառնալու հնարավորություն տալ:

Ինչ վերաբերվում է հայ-ղազախստանյան նախագծերին, եկեք դրանք բաժանենք առևտրային և ներդրումային մասերի: Առաջին հերթին՝ սա ամեն երկրի համար բարենպաստ ներդրումային միջավայրի հաշվին ռեսուրսներ ներգրավելու հնարավորություն է, և այդ իմաստով Հայաստանի հետ մենք անգամ փոքր ինչ մրցակիցներ ենք, քանի որ մենք բոլորս, վերջին հաշվով,  խոշոր ուղղակի ներդրումների շահառուներ ենք: Սակայն, Ղազախստանն ու Հայաստանը կարող են համագործակցել.  ես խոսում եմ խոշոր ներդրումների մասին, անել այն, ինչ արվում է խոշոր  անդրազգային կորպորացիաների  մակարդակով, և ոչ թե երկրորդական բանկերի մակարդակով: Ինչպես ասում են « փողը լռություն է սիրում», և ներդրումները նույնպես սիրում են խաղաղ և բարենպաստ պայմաններ, իսկ այստեղ  ներդրումային և առևտրային ոլորտում մենք հնարավորություններ չունենք համոզված լինելու բարձրակարգ լոգիստիկայի առումով՝ անգամ ներդրումներ կատարելով որոշակի նախագծերի մեջ, շատ կայուն, երկարատև լոգիստիկ ուղղությունների և կապերի մեջ:

Հայ-ղազախստանյան հարաբերություններն իրենց գագաթնակետին էին հասել 2009-2011 թվականներին, երբ մեր տարեկան շրջանառությունը հասնում էր $25-30  միլիոնի, չնայած դա շատ փոքր ցուցանիշ է, սակայն այդ ժամանակ Ղազախստանի արտահանման 90%-ը կազմում էր հացահատիկը, նավթն ու նավթամթերքը, հեղուկ գազը և այլն: Այժմ մեր ապրանքաշրջանառությունը կրճատվել է՝ 2015 թվականին  հասնելով  անհավանական փոքր ծավալի՝ $5 միլիոն: 2016 թվականին Եվրասիական տնտեսական միության շրջանակներում ակտիվացման հաշվին այն աճել է 46%. 2006-2011 թվականներին ղազախստանյան արտահանողները կարող էին Հայաստանի  շուկա դուրս գալ իրենց սեփական արտադրանքով, որը  մրցունակ էր: Իսկ պայմանների փոփոխման արդյունքում,  ես ոչ ոքի չեմ մեղադրում, չէ որ դա շուկա  է՝ այն շարժունակ է, այն նման է ջրի, որը հոսում է այնտեղ, որտեղ խորն է՝ այդպես էլ ապրանքները. Գնում են այնտեղ, որտեղ կարող են դիմակայել մրցակցությանը. մեր հացահատիկային արտադրանքը հայկական (և ոչ միայն հայկական) շուկայում դարձել է ոչ մրցունակ: Նույնը տեղի ունեցավ և Աֆղանստանի, և Իրանի, և մի շարք այլ շուկաներում, քանի որ մեր տեղը զբաղեցրել է ավելի էժան արտադրանքը՝ նույն կարգի, սակայն  ավելի ցածր որակի: Մեր ալյուրը փոխարինեցին պակիստանյան ալյուրով, որը կլասիկ դեմպինգի օրինակ է:

Մյուս կողմից՝ խոշոր խնդիր է լոգիստիկայի բացակայությունը: Մենք  մի շարք գործարար համաժողովներ ենք կազմակերպել  և Հայաստանում, և Ղազախստանում: Մենք գործարար աշխարհին ասում ենք՝ «Պետությունը ստեղծում է բոլոր պայմանները, մենք ամեն հնարավոր աջակցությունը  կցուցաբերենք»: Իսկ  մեզ պատասխանում են. «Մենք ծախսերն ենք հաշվարկում, և դրանք բարձր են»: Իսկապես, հյուսիսային ուղիով՝ մեկ փակվող, մեկ բացվող Լարսով, դրան գումարած  ճանապարհածախսը, գումարած Ռոսաստանի կողմից սահմանված որոշակի սակագները՝ այդ ամենը գումարվում է իրար և ինչպես մեր ապրանքներն են Հայաստանում դառնում ոչ մրցունակ, այնպես էլ  հայաստանյան ապրանքները մեզ մոտ: Իսկ Իրանում ինքներդ գիտեք ինչ վիճակ է: Ես էլ չեմ ասում որ Արևմուտքից դեպի Արևելք Հայաստանի սահմանի 85%-ը  ուղղակի փակված է հարևան երկրների կողմից: Եվ այստեղ թե իմ, թե մեր բիզնեսի զուտ ցանկությունը շատ քիչ է, քանի որ բիզնեսը գնում է այնտեղ, որտեղ ստեղծված են նորմալ պայմաններ, և որտեղ կա ամենակարևորը՝ անմիջական և ուղիղ լոգիստիկա: Ճանապարհների բացակայության պայմաններում, որքան էլ ես ջանքեր գործադրեմ, դժվար թե ես կարողանամ օգնել: Սակայն մեկ, թեպետ ժամանակավոր, բաղադրիչ կա: Դա ԵԱՏՄ-ն է: Ընթացակարգերի պարզեցման շնորհիվ մենք արդեն հասել ենք այդ  46% աճին: Իսկ եթե մենք դրան ավելացնենք նաև արտոնյալ սակագները, ենթադրենք, ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում Ղազախստան-Ռուսաստան-Հայաստան եռակողմ նախագծի ներքո, ապա մեր ապրանքները կարող են հայտնվել Հայաստանում, և դա կավելացնի ապրանքաշրջանառությունը: Մենք բավականին լայն արտահանվող ապրանքատեսակների շարք ունենք, և մեր ընկերություններն ունեն բավականին լավ հնարավորություններ այդ արտահանմանն ուղղված նախագծերում ներդրումներ կատարելու համար: Սակայն մինչև չլինեն կայուն ենթակառուցվածքներ, ներդրողները կդժվարանան աշխատել: Եվ դրանում մեղավոր չեն Ղազախստանը կամ Հայաստանը, ուղղակի իրադրությունն է դեռևս այսպես ձևավորվում, և այն պետք է ուղղվի եռակողմ հիմքերով՝ Ռուսաստան, Ղազախստան, Հայաստան, որպեսզի կարողանանք ձևավորել առնվազն արդար մրցակցային միջավայր:

Կարո՞ղ եք բացել  փակագծերը՝  ի?նչ «եռակողմ» խնդիրների մասին է խոսքը, չէ՞ որ ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում ամեն ինչը, կարծես թե, ներդաշնակ է աշխատում:

Առաջին հերթին կցանկանայի  նշել, որ բացարձակ ոչ բոլոր ապրանքատեսակների համար են գործում նույն սակագները ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում: Ենթադրենք, թե նավթի և նավթամթերքների, հեղուկ գազի համար ռուսաստանյան երկաթգծի փոխադրումների սակագները տարբերվում են Ղազախստանի տարածքում գործող սակագներից: Եվ դա առաջացնում է մշտական վեճեր և տարաձայնություններ, որոնց մասին շատ հաճախ հրապարակայնորեն չի խոսվում: Մենք պետք է խաղի կանոնները դարձնենք առավելագույնս թափանցիկ և արդարացի: Այստեղ պատնեշները և մասնակից երկրների պաշտպանական միջոցները պետք է նվազագույն  լինեն, քանի որ, որոշակի իմաստով, անարդար կամ ոչ թափանցիկ խաղը կարող է քայքայել հենց ինտեգրացիոն  կանոնների օգտակարության գաղափարը: Մենք այդ մասին խոսում ենք  և խոսում ենք ազնիվ: Եթե  ԵԱՏՄ փոխադարձ շրջանառության բաժինը կազմում է միայն 13%,  ապա Եվրամիության երկրներում այն կազմում է 63%. Եվրոպայում արտադրվում է  զանազան ապրանքների մի լայն տեսականի, իսկ Ռուսաստանում  և, օրինակ, Ղազախստանում արտադրվող ապրանքատեսակները շատ նման են, և բնական է, որ մեր արտահանողները,  սպառող չգտնելով Ռուսաստանում կամ Հայաստանում, գնում են դեպի Հնդկաստան, Իրան, Աֆղանստան: Ի արդարություն, պետք է ասել, որ  ֆիզիկական ծավալների առումով  Ղազախստանի առևտուրը Հայաստանի և ԵԱՏՄ այլ երկրների հետ ավելացել է, սակայն թվային արտահայտմամբ այդ ցուցանիշները այդքան էլ բարձր չեն ազգային արժույթների արժեզրկման պատճառով: Պատժամիջոցային պատերազմը և որոշ ֆինանսական շուկաների ճգնաժամը նույնպես ազդեցություն են թողել: Ընդ որում, վերջին գործոններն անհամեմատ ավելի ազդեցիկ գտնվեցին, քան մեր  ներինտեգրացիոն առևտրային կառուցվածքի բացթողումերը:

Հիշու՞մ եք, երբ հայտարարեցին առաջին պատժամիջոցները   և փակեցին ճանապարհները, լեհական, ուկրաինական, սլովակիական բեռնատարների վարորդները, որոնք ապրանքներ էին բերում Ղազախստան, չկարողացան անցնել Ռուսաստանի տարածքով: Եվ ի՞նչ արեցին նրանք: Նրանք ուղղակի շրջվեցին և հետ գնացին. դա ավելի լավ էր, քան կանգնել պարապուրդի տակ և կորուստներ կրել: Պատկերացնու՞մ եք, թե ինչքան բան կորցրեցին մեր գործարարները, և ամենակարևորը՝ խոցվել էր  գործարար համայնքի հավատը նման խնդիրները առանց բիզնեսին վնասելու և արագ լուծելու մեր երկրների և կառավարությունների կարողությունների հանդեպ: Այդ պատճառով ԵԱՏՄ շրջանակներում մենք պետք է վարենք շատ կիրթ և միաժամանակ շատ ազնիվ և թափանցիկ քաղաքականություն:

Կա ևս մեկ հետաքրքիր  գլոբալ նախագիծ ՝ Մետաքսե մեծ ճանապարհը: Ինչպես եք կարծում, արդյո՞ք կարելի է Հայաստանին ավելի  ամուր ներգրավել այդ նախագծինԿարելի՞ է ԵԱՏՄ-ն համալրել, լրացնել «Մետաքսի ճանապարով»:

 

Եթե Դուք հիշում եք, անցյալ տարի, երբ Ղազախստանը նախագահում էր ԵԱՏՄ-ում, Եվրասիական տնտեսական միության համագործակցությունը երրորդ երկրների հետ մեր կողմից հայտարարվել է  առաջնային խնդիր՝ ներսում պարփակվել մեզ չի կարելի: Ես արդեն խոսել եմ Եվրամիության հետ Ղազախստանի առևտրի մասին՝ նշելով, որ ԵՄ ապրանքների տեսականին շատ ավելի լայն է: Պետք է շեշտը դնել դիվերսիֆիկացման վրա, պետք է զանազանել մատակարարումները: Սակայն, մինչև դրան հասնելը անհրաժեշտ է, որպեսզի ոչ միայն ապրանքներն ու ծառայությունները, այլ նաև տեխնոլոգիաները, որոնց հիման վրա այդ ապրանքներն արտադրվում են, հնարավոր լինի ստանալ նույն Չինաստանից, Թուրքիայից, Նոր Զելանդիայից, Իրանից, Վիետնամից:

 

Եթե ես չեմ սխալվում, մոտ 40 երկիր ցանկություն է հայտնել ԵԱՏՄ-ի հետ հիմնել ազատ տնտեսական գոտի կամ սահմանել առաջնային, արտոնյալ  առևտրային պայմաններ: Եվ մենք ասում ենք՝  պետք է գնալ այդ ճանապարհով, նրանցից ստանալ  անհրաժեշտ ամենը, մինչև որ ինքներս չկարողանանք հագեցնել մեր շուկան: Այո, պատժամիջոցային պատերազմը խանգարում է այդ ամենն անել արևմտյան ուղղությամբ,սակայն արևելյան ուղին բաց է և  համաչափ զարգանում է: Դեռևս երկու տարի առաջ մենք խոսել ենք այն մասին, որ պետք է կապակցել ԵԱՏՄ-ն Մետաքսի ճանապարհի տնտեսական գոտու հետ, որը ոչ միայն ավանդական, այլ նաև մշտական առևտրային ճանապարհ է հանդիսանում, որի երկայնքով կարելի է կառուցել կիրթ տրանսպորտային ենթակառուցվածքներ՝ սկսած տրանսպորտային միջանցքներից, ֆինանսական հնարավորություններից, մաքսային, հարկային գործառնություններից: Բայց այդ «առևտրային կոլլայդերը» կառուցելու և այն հավուր պատշաճի հագեցնելու համար պետք են մեծ գումարներ: Չինաստանը ներդրումներ է կատարում այդ նախագծի մեջ, արդեն շատ բան արված է, այդ թվում՝ հիմնված է Ենթակառուցվածքային ներդրումների ասիական բանկը, որի կապիտալում մասնակցություն ունի նաև Ղազախստանը, որը ծրագրի շրջանակներում տրանսպորտային ուղիներ է կառուցել իր ողջ տարածքում: Մենք  ենթակառուցվածքներն ենք զարգացնում՝ սկսած լցակայաններից, ճաշարաններից, հյուրանոցներից և այլն, և աշխատանքները շարունակվում են: Մենք պատրաստ ենք սպասարկել նաև Արևմտյան Եվրոպա-Արևմտյան Չինաստան ՝ Ռուսաստանով և Ղազախստանով, դեպի Պետերբուրգ և ելք դեպի Բալթիկ ծով:

 «Մետաքսե ճանապարհի» տնտեսական գոտին կարևորագույն լրացուցիչ նախագիծ է, որն անհրաժեշտ է զարգացնել՝ հաշվի առնելով Չինաստանի ներկայիս հնարավորությունները: Բնականաբար, «Մետաքսի ճանապարհն» անցնում է Ղազախստանի տարածքով, և մենք պատրաստ ենք գործադրել բոլոր անհրաժեշտ ենթակառուցվածքային փոփոխությունները: Ճանապարհը տանում է դեպի Կասպից ծով, այնուհետև Կասպից ծովից հետո դեպի Սև ծով : Ամբողջ խնդիրը այն է, որ Ղազախստանը, ինչպես նաև Հայաստանը, դեպի բաց ծով ելք չունի: Այդ պատճառով Ղազախստանը տրանսպորտային սեգմենտը  դարձրել է իր արտաքին քաղաքականության առաջնային տարր, և ոչ միայն: Անկախության տարիների ընթացքում Ղազախստանն իր տարածքում ավելի լայն երկաթգծի ցանց է կառուցել, քան՝ ԱՊՀ մնացած բոլոր երկրները միասին: Ղազախստանի երկաթգծի բազմաթիվ հատվածներ անցել են Ռուսաստանի տարածքով, Կենտրոնական Ասիայի երկրներով: Այժմ մենք ամեն ինչը սահմանափակել ենք երկրի ներսում: Մենք կառուցել ենք ներքին ցանց, որը կապակցում է երկրի գրեթե բոլոր 14 մարզերը, որից հետո գնում է դեպի արտաքին շուկաների ելքերը: Օրինակ, Ակտաու քաղաքում մենք  կառուցել ենք մեծ հանգուցային օդանավակայան, երկաթգիծ, ծովային նավահանգիստ: Կասպից ծովի միջոցով մենք փոխադրումներ ենք իրականացնում դեպի Իրան, Ադրբեջան, իսկ այնտեղից՝ դեպի Վրաստան, Թուրքիա և այլն: Մենք  Թուրքմենիայի տարածքով հսկայական թողունակությամբ երկաթգիծ ենք թողարկել, որը թույլ է տալիս Աֆղանստանի, Պակիստանի և Իրանի միջոցով դուրս գալ դեպի Պարսից ծոց, Հնդկական օվկիանոս, իսկ այնտեղ արդեն իսկ բացվում են ասիական շուկայի լայն հնարավորությունները: Արտահանված արտադրանքի կլանման  մակարդակն այնտեղ  անսպառ է, համենայն դեպս, տեսանելի ապագայում:

Ինչ վերաբերվում է Հայաստանին, ապա այն, իհարկե, փոքր-ինչ հեռու է այդ ուղուց, սակայն հարցն այստեղ առաջին հերթին քաղաքական բնույթ է կրում. պետք է հարևանների հետ հարցերը լուծել և առաջ շարժվել: Եթե գոնե միջին ժամկետային հեռանկարի սահմաններում այդ հարցը դրական լուծում ստանա, և սահմանները բացվեն, հնարավոր կլինի հանգիստ միանալ այդ խոշոր առևտրային ուղուն: Սակայն քաղաքականությունը, ցավոք սրտի, խոչընդոտներ է առաջացնում տնտեսության համար: Ես որևէ խորհուրդ տալ չեմ կարող, կա միայն մեկ ուղի ՝ պետք է կարգավորել քաղաքական խնդիրները, որպեսզի արտաքի

Ի՞նչ կասեք մի ծրագրի  վերաբերյալ, որի մասին  բազմիցս խոսվել է, նկատի ունեմ Հայաստանն Իրանի հետ կապող երկաթգիծը

Ես այդ հարցի մասին հետաքրքրվել եմ Հայաստանի և Իրանի իմ գործընկերների հետ զրուցելու ժամանակ, և կարող եմ ասել միայն՝ նրանց խոսքերից ելնելով: Չէի  ուզենա ցանկալին ներկայացնել որպես իրականություն, սակայն այստեղ խնդիրն առաջին հերթին ֆինանսավորման և դրա  փոխիրացման մեջ է: Պետք է հասկանալ, որ ողջ աշխարհը գտնվում է մրցակցության պայմաններում, և  Հայաստանը կարող է  հստակ ներգրավվել «Հյուսիս-Հարավ» տրանսպորտային միջանցքի մեջ: Այստեղ երկու ուղի կա. Վրաստան-Ադրբեջան-Կասպից  ծով և այլն, և Վրաստան-Հայաստան-Իրան: Պետք է ժամանակ չկորցնել և զարգացնել այս ուղղությունը: Չէ որ սա ոչ  միայն տրանզիտային սակագների ձեռքբերումը  կամ բեռների փոխադրումն է: Նման իրադարձություններին միշտ հետևում  են  մարդկային  հոսքերը, տնտեսական կյանքի ակտիվացումը: Մի փոքր աշխուժություն, մի փոքր կյանք՝ և բացվում են այն հնարավորությունները, որոնց մասին անգամ ենթադրություններ անելն անհնարին էր: Այստեղ ամենակարևորը չուշանալն է:  Քանի որ այնտեղ, որտեղ շուկաները ունակ չեն համաշխարհային տնտեսության մեջ, աշխատանքի բաշխման և բաժանման  մեջ  ներգրավվելու, նման շուկաներն արժանանում են  կամ հումքային կցորդի ճակատագրին, կամ ստիպված կատարում են որևէ էժանագին օժանդակ գործառույթ:

 

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     

Նորություններ
Երթուղային տաքսիում գազի բալոն է պայթել. կա տուժածԵրթուղային տաքսիում գազի բալոն է պայթել. կա տուժած
Հայաստանի նախագահը հունվարի 22-24- ն աշխատանքային այց կկատարի Ֆրանսիայի ՀանրապետությունՀայաստանի նախագահը հունվարի 22-24- ն աշխատանքային այց կկատարի Ֆրանսիայի Հանրապետություն
Առաջիկա օրերին Հայաստանում օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվիԱռաջիկա օրերին Հայաստանում օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի
Անցած շաբաթ արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում հակառակորդը շուրջ 150 անգամ խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմըԱնցած շաբաթ արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում հակառակորդը շուրջ 150 անգամ խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը
Արցախի ԱԳՆ ներկայացուցիչ. Ադրբեջանի արտգործնախարարի կոչը ֆրանսիական կառավարությանը՝ խոչընդոտելու Արցախի քաղաքացիների այցերին, ոչ իրավազոր էԱրցախի ԱԳՆ ներկայացուցիչ. Ադրբեջանի արտգործնախարարի կոչը ֆրանսիական կառավարությանը՝ խոչընդոտելու Արցախի քաղաքացիների այցերին, ոչ իրավազոր է
ԱՄՆ նախկին նախագահի օգնականները ներողություն են խնդրել այն բանի համար, որ Օբամայի վարչակազմը չի ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունըԱՄՆ նախկին նախագահի օգնականները ներողություն են խնդրել այն բանի համար, որ Օբամայի վարչակազմը չի ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը
Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը փակ է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համարՍտեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը փակ է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար
Երևանում ընթանում է «Ելք» դաշինքի երթն՝ ընդդեմ թանկացումներիԵրևանում ընթանում է «Ելք» դաշինքի երթն՝ ընդդեմ թանկացումների
Հայաստանի կառավարությունն այս անգամ կապահովի իր ներկայությունը Համաշխարհային տնտեսական ֆորումին՝ վարչապետի մակարդակովՀայաստանի կառավարությունն այս անգամ կապահովի իր ներկայությունը Համաշխարհային տնտեսական ֆորումին՝ վարչապետի մակարդակով
ԵՄ պատվիրակության ղեկավարը հրաժարվել է մեկնաբանել Հանրապետական կուսակցությունից Հայաստանի նախագահի պաշտոնի թեկնածությունըԵՄ պատվիրակության ղեկավարը հրաժարվել է մեկնաբանել Հանրապետական կուսակցությունից Հայաստանի նախագահի պաշտոնի թեկնածությունը
Քերի Քավանո. Ղարաբաղա-ադրբեջանական զորքերի շփման գծում միջադեպերը ցանկացած պահի ռազմական գործողությունների վերսկսման ռիսկ են պարունակումՔերի Քավանո. Ղարաբաղա-ադրբեջանական զորքերի շփման գծում միջադեպերը ցանկացած պահի ռազմական գործողությունների վերսկսման ռիսկ են պարունակում
 Հայաստանի խորհրդարանական ուժերը զերծ են մնում ՀՀԿ-ից նախագահի թեկնածուի առնչությամբ մեկնաբանություններից Հայաստանի խորհրդարանական ուժերը զերծ են մնում ՀՀԿ-ից նախագահի թեկնածուի առնչությամբ մեկնաբանություններից
Մամեդյարով. Կրակովում ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ մի շարք կրեատիվ գաղափարներ են ներկայացրելՄամեդյարով. Կրակովում ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ մի շարք կրեատիվ գաղափարներ են ներկայացրել
Կանխատեսում. Հայաստանի նախագահի պաշտոնում Արմեն Սարգսյանը կպահպանի կայունությունը ճգնաժամային շրջանումԿանխատեսում. Հայաստանի նախագահի պաշտոնում Արմեն Սարգսյանը կպահպանի կայունությունը ճգնաժամային շրջանում
Կանխատեսում. Հայաստանի ապագան concordia politik վարելն էԿանխատեսում. Հայաստանի ապագան concordia politik վարելն է
Հայաստանի նորանշանակ դեսպանն իր հավատարմագրերն է հանձնել Ռումինիայի նախագահինՀայաստանի նորանշանակ դեսպանն իր հավատարմագրերն է հանձնել Ռումինիայի նախագահին
ՀՀԿ-ից նախագահի թեկնածուն Սերժ Սարգսյանից ժամանակ է խնդրել վերջնական որոշում ընդունելու համարՀՀԿ-ից նախագահի թեկնածուն Սերժ Սարգսյանից ժամանակ է խնդրել վերջնական որոշում ընդունելու համար
ՄԻՊ ներկայացուցիչներն այցելել են «Սասնա Ծռեր՚ խմբի կալանավորներինՄԻՊ ներկայացուցիչներն այցելել են «Սասնա Ծռեր՚ խմբի կալանավորներին
Սերժ Սարգսյանը պաշտոնապես հայտարարել է երկրի նախագահի պաշտոնի համար իշխանության թեկնածուի անունը. դա Միացյալ Թագավորությունում Հայաստանի դեսպան Արմեն Սարգսյանն էՍերժ Սարգսյանը պաշտոնապես հայտարարել է երկրի նախագահի պաշտոնի համար իշխանության թեկնածուի անունը. դա Միացյալ Թագավորությունում Հայաստանի դեսպան Արմեն Սարգսյանն է
Հայաստանը ստորագրել է կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելման և դրանց դեմ պայքարի մասին Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիանՀայաստանը ստորագրել է կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելման և դրանց դեմ պայքարի մասին Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիան
Հայաստանի դեսպանն ու Չեխիայի խորհրդարանի Պատգամավորների պալատի նախագահը քննարկել են հարաբերությունների խորացման և ընդլայնման հեռանկարներըՀայաստանի դեսպանն ու Չեխիայի խորհրդարանի Պատգամավորների պալատի նախագահը քննարկել են հարաբերությունների խորացման և ընդլայնման հեռանկարները
Նախկին դեսպան. Անցած 25 տարում Հայաստանի և Իսրայելի հարաբերությունները չեն հասել այն մակարդակին, որին այսօր ձգտում են Երուսաղեմն ու ԵրևանըՆախկին դեսպան. Անցած 25 տարում Հայաստանի և Իսրայելի հարաբերությունները չեն հասել այն մակարդակին, որին այսօր ձգտում են Երուսաղեմն ու Երևանը
 Հայաստանում Իսրայելի նախկին դեսպան. Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից ռազմական և քաղաքական շրջափակումը Հայաստանին հարկադրում է Իրանի, Ռուսաստանի և Արևմուտքի հետ հարաբերությունների զարգացում Հայաստանում Իսրայելի նախկին դեսպան. Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից ռազմական և քաղաքական շրջափակումը Հայաստանին հարկադրում է Իրանի, Ռուսաստանի և Արևմուտքի հետ հարաբերությունների զարգացում
Փետրվարի առաջին տասնօրյակում ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները կայցելեն տարածաշրջանՓետրվարի առաջին տասնօրյակում ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները կայցելեն տարածաշրջան
Հայաստանի նախագահը ցավակցական հեռագիր է հղել Ուզբեկստանի նախագահինՀայաստանի նախագահը ցավակցական հեռագիր է հղել Ուզբեկստանի նախագահին
Դեսպան.Նիգերիան շահագրգռված է Հայաստանի հետ հանքարդյունաբերության ոլորտում համագործակցության զարգացմամբԴեսպան.Նիգերիան շահագրգռված է Հայաստանի հետ հանքարդյունաբերության ոլորտում համագործակցության զարգացմամբ
ՀՀ ԱԳՆ. Ակտյուբինսկի մոտ այրված ավտոբուսում Հայաստանի քաղաքացիներ չեն եղելՀՀ ԱԳՆ. Ակտյուբինսկի մոտ այրված ավտոբուսում Հայաստանի քաղաքացիներ չեն եղել
Հասարակական տրանսպորտի նոր ցանցի նախագծով առաջարկվում է շուրջ երեք անգամ կրճատել առկա տրանսպորտային միջոցների և գծերի քանակըՀասարակական տրանսպորտի նոր ցանցի նախագծով առաջարկվում է շուրջ երեք անգամ կրճատել առկա տրանսպորտային միջոցների և գծերի քանակը
ՀՀ դեսպան. ՖՄԿ գագաթնաժողովը կդառնա խոշորագույն միջազգային միջոցառումը Հայաստանում` անկախությունից հետոՀՀ դեսպան. ՖՄԿ գագաթնաժողովը կդառնա խոշորագույն միջազգային միջոցառումը Հայաստանում` անկախությունից հետո
Վրաստանի ներքին գործերի նախարարը կայցելի ՀայաստանՎրաստանի ներքին գործերի նախարարը կայցելի Հայաստան
Դիվանագետ. Ֆրանսիան ողջունում է ղարաբաղյան հակամարտության երկարաժամկետ կարգավորմանն ուղղված ցանկացած հանդիպումԴիվանագետ. Ֆրանսիան ողջունում է ղարաբաղյան հակամարտության երկարաժամկետ կարգավորմանն ուղղված ցանկացած հանդիպում
Կոնգրեսական Փալոունը Վաշինգտոնին կոչ է արել վերացնել ԱՄՆ քաղաքացիների կողմից Արցախ այցելության ճանապարհին արհեստական խոչընդոտներըԿոնգրեսական Փալոունը Վաշինգտոնին կոչ է արել վերացնել ԱՄՆ քաղաքացիների կողմից Արցախ այցելության ճանապարհին արհեստական խոչընդոտները
Վերլուծաբան. Իրանում բողոքական շարժման օգտագործման փորձը՝ ուժերի կողմից, որոնք ձգտում են Սիրիային և Իրաքին համանման քաոս ստեղծել այնտեղ, շատ տրամաբանական էՎերլուծաբան. Իրանում բողոքական շարժման օգտագործման փորձը՝ ուժերի կողմից, որոնք ձգտում են Սիրիային և Իրաքին համանման քաոս ստեղծել այնտեղ, շատ տրամաբանական է
Էդվարդ Նալբանդյանը Կրակովում հանդիպել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներինԷդվարդ Նալբանդյանը Կրակովում հանդիպել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներին
Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համարՍտեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար
Կոնվերս Բանկը ներդրել է Converse mobile ծառայությունըԿոնվերս Բանկը ներդրել է Converse mobile ծառայությունը
Հայաստանում հարցվողների կեսից ավելին վստահում են երկրի զինված ուժերինՀայաստանում հարցվողների կեսից ավելին վստահում են երկրի զինված ուժերին
Հարցված հայերի ավելի քան մեկ երրորդը ցանկություն է հայտնել երկրից հեռանալՀարցված հայերի ավելի քան մեկ երրորդը ցանկություն է հայտնել երկրից հեռանալ
Մամեդյարովը խնդրում է Փարիզին՝ կասեցնել Արցախի հետ Ֆրանսիայի քաղաքների կապերի հաստատման փորձերըՄամեդյարովը խնդրում է Փարիզին՝ կասեցնել Արցախի հետ Ֆրանսիայի քաղաքների կապերի հաստատման փորձերը
Հայաստանի փոխադրողների միության նախագահ. Վերջին մեկուկես տարում Երևանում ավելի քան 20 երթուղային գիծ դադարեցրել է իր աշխատանքը՝ անշահութաբերության պատճառովՀայաստանի փոխադրողների միության նախագահ. Վերջին մեկուկես տարում Երևանում ավելի քան 20 երթուղային գիծ դադարեցրել է իր աշխատանքը՝ անշահութաբերության պատճառով
Սվիտալսկին լավատեսորեն է տրամադրված ԵՄ երկրների կողմից Հայաստանի և Եվրամիության միջև շրջանակային համաձայնագրի վավերացման հարցումՍվիտալսկին լավատեսորեն է տրամադրված ԵՄ երկրների կողմից Հայաստանի և Եվրամիության միջև շրջանակային համաձայնագրի վավերացման հարցում
Դեսպան. ԵՄ խորհրդում Բուլղարիայի նախագահությունը ջանք չի խնայի Եվրամիության միասնության ամրապնդման համարԴեսպան. ԵՄ խորհրդում Բուլղարիայի նախագահությունը ջանք չի խնայի Եվրամիության միասնության ամրապնդման համար
ՄԻՊ ներկայացուցիչներն այցելել են «Սասնա Ծռեր՚ խմբի կալանավորներինՄԻՊ ներկայացուցիչներն այցելել են «Սասնա Ծռեր՚ խմբի կալանավորներին
Ադրբեջանի և Ֆրանսիայի արտգործնախարարները քննարկել են ղարաբաղյան հակամարտությունըԱդրբեջանի և Ֆրանսիայի արտգործնախարարները քննարկել են ղարաբաղյան հակամարտությունը
Ղարաբաղյան հակամարտությունը 2018 թվի ՄԱԿ գործունեության 12 գլխավոր ուղղությունների թվում էՂարաբաղյան հակամարտությունը 2018 թվի ՄԱԿ գործունեության 12 գլխավոր ուղղությունների թվում է
Հունվարի 18-20- ը Հայաստանում օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 5-7 աստիճանովՀունվարի 18-20- ը Հայաստանում օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 5-7 աստիճանով
Հայաստանի երիտասարդ քաղաքացիները խաղատներ այցելելիս պետք է անձնագիր ներկայացնենՀայաստանի երիտասարդ քաղաքացիները խաղատներ այցելելիս պետք է անձնագիր ներկայացնեն
Հայաստանի բժիշկները պաշտպանված կլինեն ոտնձգություններիցՀայաստանի բժիշկները պաշտպանված կլինեն ոտնձգություններից
Սարգսյան. Հայաստանի ապագա նախագահը պետք է անկողմնակալ մարդ լինի, ով երբեք քաղաքականությամբ չի զբաղվել և կուսակցության անդամ չի եղելՍարգսյան. Հայաստանի ապագա նախագահը պետք է անկողմնակալ մարդ լինի, ով երբեք քաղաքականությամբ չի զբաղվել և կուսակցության անդամ չի եղել
Հայաստանում հակաահաբեկչական գործողությունները ղեկավարելու իրավունքը երկրի նախագահից կանցնի վարչապետինՀայաստանում հակաահաբեկչական գործողությունները ղեկավարելու իրավունքը երկրի նախագահից կանցնի վարչապետին
Վերին Լարսը բաց է բոլոր տեսակի փոխադրամիջոցների համարՎերին Լարսը բաց է բոլոր տեսակի փոխադրամիջոցների համար
ՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է ՀՀ-ում ԱՄՆ արտակարգ և լիազոր դեսպանինՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է ՀՀ-ում ԱՄՆ արտակարգ և լիազոր դեսպանին
Աշոտյան. Խորհրդարանական դիվանագիտությունը միակողմանի երթևեկությամբ նեղ փողոցից պետք է վերածվի բազմակողմանի երթևեկությամբ լայն պողոտայիԱշոտյան. Խորհրդարանական դիվանագիտությունը միակողմանի երթևեկությամբ նեղ փողոցից պետք է վերածվի բազմակողմանի երթևեկությամբ լայն պողոտայի
«Ելք՚ դաշինքը մտադիր է բողոքի ակցիաներ անցկացնել ընդդեմ գների բարձրացման«Ելք՚ դաշինքը մտադիր է բողոքի ակցիաներ անցկացնել ընդդեմ գների բարձրացման
Հայաստանի քաղաքացիությունից հրաժարվողն ստիպված կլինի մեկ տարվա ընթացքում վաճառել իրենց գյուղատնտեսական և անտառային նշանակության հողերըՀայաստանի քաղաքացիությունից հրաժարվողն ստիպված կլինի մեկ տարվա ընթացքում վաճառել իրենց գյուղատնտեսական և անտառային նշանակության հողերը
Թուրքիան կրկին հայտարարել է Ղարաբաղի հարցում Ադրբեջանին սատարելու մասինԹուրքիան կրկին հայտարարել է Ղարաբաղի հարցում Ադրբեջանին սատարելու մասին
Միջազգային անկախ փորձագետ. Ամուլսարի հանքում չկան անկառավարելի ռիսկեր  Միջազգային անկախ փորձագետ. Ամուլսարի հանքում չկան անկառավարելի ռիսկեր
Freedom House-ը Հայաստանին դասել է «մասամբ ազատ» երկրների շարքինFreedom House-ը Հայաստանին դասել է «մասամբ ազատ» երկրների շարքին
Գագիկ Ծառուկյանը՝ Սերժ Սարգսյանի մասին. Ինձ համար անփոխարինելի մարդիկ չկանԳագիկ Ծառուկյանը՝ Սերժ Սարգսյանի մասին. Ինձ համար անփոխարինելի մարդիկ չկան
Փոլ Գոբլ. Հայաստանի ԱԳ նախարարը հուսահատ ձևակերպումներ է օգտագործում ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման առնչությամբՓոլ Գոբլ. Հայաստանի ԱԳ նախարարը հուսահատ ձևակերպումներ է օգտագործում ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման առնչությամբ

Հարցազրույց
Իրանում վերջին սադրանքների նպատակը Թեհրանի վերադարձն էր միջազգային  պատժամիջոցների ռեժիմին Իրանում վերջին սադրանքների նպատակը Թեհրանի վերադարձն էր միջազգային  պատժամիջոցների ռեժիմին 
Սերգեյ Մարկեդոնով. 2017 թվականը Հարավային Կովկասում արժանի է փորձագիտական շրջանակների սևեռուն ուշադրությանՍերգեյ Մարկեդոնով. 2017 թվականը Հարավային Կովկասում արժանի է փորձագիտական շրջանակների սևեռուն ուշադրության
Ռուսաստանի դեսպան. Հուսով ենք` Հայաստանը կարող է դառնալ հենց այն «համագործակցության կամուրջը՚ ԵՄ և ԵԱՏՄ միջև, Արևմուտքի և Արևելքի միջևՌուսաստանի դեսպան. Հուսով ենք` Հայաստանը կարող է դառնալ հենց այն «համագործակցության կամուրջը՚ ԵՄ և ԵԱՏՄ միջև, Արևմուտքի և Արևելքի միջև
Մանվել Սարգսյան. 25 տարվա ընթացքում Հայաստանում մարդիկ աստիճանաբար  գիտակցել են, որ զբաղվում են դատարկ բաներովՄանվել Սարգսյան. 25 տարվա ընթացքում Հայաստանում մարդիկ աստիճանաբար  գիտակցել են, որ զբաղվում են դատարկ բաներով
Կանխատեսում. Ի տարբերություն Միխայիլ Սահակաշվիլիի` Յուլիա Տիմոշենկոյի  ճանապարհը դեպի Ուկրաինայի նախագահի պաշտոն, գործնականում, բաց էԿանխատեսում. Ի տարբերություն Միխայիլ Սահակաշվիլիի` Յուլիա Տիմոշենկոյի ճանապարհը դեպի Ուկրաինայի նախագահի պաշտոն, գործնականում, բաց է
Արկադի Տեր-Թադևոսյան. Արցախի և Հայաստանի հետ ցանկացած փոխզիջումային պայմանավորվածություն անձամբ Ալիևի համար հավասարազոր է ինքնասպանությանԱրկադի Տեր-Թադևոսյան. Արցախի և Հայաստանի հետ ցանկացած փոխզիջումային պայմանավորվածություն անձամբ Ալիևի համար հավասարազոր է ինքնասպանության
Մաքսիմ Սուչկով. Հայաստանի զարգացման շահերից բխող նախագծերի որակական և համակարգային իրագործումը կբացառի Ռուսաստանի նյարդային արձագանքն այն առնչությամբ, թե ինչ են «այնտեղ մտահղացել ամերիկացիները՚Մաքսիմ Սուչկով. Հայաստանի զարգացման շահերից բխող նախագծերի որակական և համակարգային իրագործումը կբացառի Ռուսաստանի նյարդային արձագանքն այն առնչությամբ, թե ինչ են «այնտեղ մտահղացել ամերիկացիները՚
Թիմուր Ուրազաև. Որպես ԵԱՏՄ անդամ` Հայաստանը, ինչպես և Ղազախստանը, ապրիորի գործոն են ԵԱՏՄ մյուս երկրների իրենց գործընկերների համարԹիմուր Ուրազաև. Որպես ԵԱՏՄ անդամ` Հայաստանը, ինչպես և Ղազախստանը, ապրիորի գործոն են ԵԱՏՄ մյուս երկրների իրենց գործընկերների համար
GeoProMining-10 տարվա գործունեություն ի շահ երկրի, ոսկու արդյունահանման ոլորտումGeoProMining-10 տարվա գործունեություն ի շահ երկրի, ոսկու արդյունահանման ոլորտում
Ավիգդոր Էսկին. Իսրայելի համար Հայաստանի և Իրանի կառուցողական հարաբերությունները ոչ թե բացասական, այլ դրական ենԱվիգդոր Էսկին. Իսրայելի համար Հայաստանի և Իրանի կառուցողական հարաբերությունները ոչ թե բացասական, այլ դրական են
Ալեքսանդր Ցինկեր. Թրամփի վարչակազմը հասկացնում է «Մեծ Մերձավոր Արևելքի» նախագծի առաջիկա վերածնման մասինԱլեքսանդր Ցինկեր. Թրամփի վարչակազմը հասկացնում է «Մեծ Մերձավոր Արևելքի» նախագծի առաջիկա վերածնման մասին
Վիտալի Նաումկին. Մոսկվան Բաքվի և Երևանի հետ հարաբերություններում երկակի խաղ չի խաղումՎիտալի Նաումկին. Մոսկվան Բաքվի և Երևանի հետ հարաբերություններում երկակի խաղ չի խաղում
Վլադիմիր Եվսեև :Բաքվի ագրեսիվությունը կարող է սանձել միայն հակահարձակման սպառնալիքըՎլադիմիր Եվսեև :Բաքվի ագրեսիվությունը կարող է սանձել միայն հակահարձակման սպառնալիքը
Հայացք Բեռլինից. Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը կմնա ապագա սերունդներինՀայացք Բեռլինից. Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը կմնա ապագա սերունդներին
Ռուսաստանցի գեներալ. Հայաստանին և Ադրբեջանին սպառազինությունների մատակարարումները Ռուսաստանի խորը մտածված կովկասյան քաղաքականության մասն են հանդիսանումՌուսաստանցի գեներալ. Հայաստանին և Ադրբեջանին սպառազինությունների մատակարարումները Ռուսաստանի խորը մտածված կովկասյան քաղաքականության մասն են հանդիսանում
Ղարաբաղում նոր պատերազմը կավարտվի Հայաստանի և Ադրբեջանի ոչնչացմամբՂարաբաղում նոր պատերազմը կավարտվի Հայաստանի և Ադրբեջանի ոչնչացմամբ
ՌԴ ԱԳՆ փոխղեկավար. Ողջունելով Իրանի նախաձեռնությունները՝ մենք ակնկալում ենք, որ հաշվի կառնվի նաև մեր դիրքորոշումըՌԴ ԱԳՆ փոխղեկավար. Ողջունելով Իրանի նախաձեռնությունները՝ մենք ակնկալում ենք, որ հաշվի կառնվի նաև մեր դիրքորոշումը
Թիմուր Ուրազաև. Մենք պետք է մտածենք պրագմատիզմի մասին, որպեսզի պետական մեխանիզմներն աշխատեն քաղաքացիների և հասարակության շահերի օգտինԹիմուր Ուրազաև. Մենք պետք է մտածենք պրագմատիզմի մասին, որպեսզի պետական մեխանիզմներն աշխատեն քաղաքացիների և հասարակության շահերի օգտին
Գևորգ Գորգիսյան. Ոչ թե կաշառքի դիմաց, այլ հանուն գաղափարի ընտրող 122 հազար քաղաքացու առկայությունը կոտրեց միֆը, թե «մարդիկ ոչինչ չեն որոշում»Գևորգ Գորգիսյան. Ոչ թե կաշառքի դիմաց, այլ հանուն գաղափարի ընտրող 122 հազար քաղաքացու առկայությունը կոտրեց միֆը, թե «մարդիկ ոչինչ չեն որոշում»
Հրաչյա Արզումանյան. XXI դարում ռազմական գործողությունները սկսվելուն պես  արցախահայություն  կդառնա  ողջ ՀայությունըՀրաչյա Արզումանյան. XXI դարում ռազմական գործողությունները սկսվելուն պես  արցախահայություն  կդառնա  ողջ Հայությունը
Էդուարդ Շարմազանով. Խորհրդարանական ընտրությունների երկրորդ փուլ գործնականում բացառվում էԷդուարդ Շարմազանով. Խորհրդարանական ընտրությունների երկրորդ փուլ գործնականում բացառվում է
Տիգրան Արզաքանցյան. Պետք է խթանել ռուսական ներդրումները Հայաստանի տնտեսության մեջՏիգրան Արզաքանցյան. Պետք է խթանել ռուսական ներդրումները Հայաստանի տնտեսության մեջ
Մարիա Պավլովա. Հայաստանը և Բուլղարիան առևտրատնտեսական հարաբերությունների զարգացման լուրջ ներուժ ունենՄարիա Պավլովա. Հայաստանը և Բուլղարիան առևտրատնտեսական հարաբերությունների զարգացման լուրջ ներուժ ունեն
Սարո Սարոյան: ԼՂՀ-ի ճանաչումը ու ապա միավորումը Հայաստանին՝ այլընտրանք թե կարգավիճակի դիմաց հողերի հանձնմանը, թե ստատուս-քվոն պահելունՍարո Սարոյան: ԼՂՀ-ի ճանաչումը ու ապա միավորումը Հայաստանին՝ այլընտրանք թե կարգավիճակի դիմաց հողերի հանձնմանը, թե ստատուս-քվոն պահելուն
Ալեքսանդր Ցինկեր. Որևէ լուրջ քաղաքական կառույցի հետ ՀՀԿ դաշինքի ստեղծումը քիչ հավանական էԱլեքսանդր Ցինկեր. Որևէ լուրջ քաղաքական կառույցի հետ ՀՀԿ դաշինքի ստեղծումը քիչ հավանական է
Արիֆ Յունուսով. Ադրբեջանին շրջանների վերադարձի շուրջ բանավեճերը տեսանելի ապագայում թղթի վրա կմնանԱրիֆ Յունուսով. Ադրբեջանին շրջանների վերադարձի շուրջ բանավեճերը տեսանելի ապագայում թղթի վրա կմնան
Վաղարշակ Հարությունյան. Հայ-ռուսական միացյալ խմբավորման առկայությունը Հայաստանին թույլ կտա ավելի մեծ ուժեր ուղղել Արցախի պաշտպանությանըՎաղարշակ Հարությունյան. Հայ-ռուսական միացյալ խմբավորման առկայությունը Հայաստանին թույլ կտա ավելի մեծ ուժեր ուղղել Արցախի պաշտպանությանը
Լարիսա Ալավերդյան. Իրավական կամայականությանը Հայաստանում անհրաժեշտ է վերջ դնել ներքևից՝ չսպասելով, որ դրա վերջը դրվի վերևիցԼարիսա Ալավերդյան. Իրավական կամայականությանը Հայաստանում անհրաժեշտ է վերջ դնել ներքևից՝ չսպասելով, որ դրա վերջը դրվի վերևից
Ռուբեն Շուգարյան. Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը Responsibility to Protect և Remedial recognition հարթություն տեղափոխելու ժամանակն էՌուբեն Շուգարյան. Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը Responsibility to Protect և Remedial recognition հարթություն տեղափոխելու ժամանակն է
Հայացք Մոսկվայից. Մենք նախապատվությունը տալիս ենք ոչ թե ՙփափուկ ուժին՚, այլ՝  տեղեկատվական-բացատրական աշխատանքներինՀայացք Մոսկվայից. Մենք նախապատվությունը տալիս ենք ոչ թե ՙփափուկ ուժին՚, այլ՝ տեղեկատվական-բացատրական աշխատանքներին
Մեկնաբանվողներ
Ամերիաբանկի դոլարային պարտատոմսերը ցուցակվել են ՆԱՍԴԱՔ ՕԷՄԷՔՍ Արմենիա բորսայումԱմերիաբանկի դոլարային պարտատոմսերը ցուցակվել են ՆԱՍԴԱՔ ՕԷՄԷՔՍ Արմենիա բորսայում
«Ծառուկյան» դաշինքը նախագահի թեկնածու չի առաջադրի Գագիկ Ծառուկյան«Ծառուկյան» դաշինքը նախագահի թեկնածու չի առաջադրի Գագիկ Ծառուկյան
Կանխատեսում. Անկարան կհրաժարվի ռուսական С-400-ից՝ ՆԱՏՕ-ի ճնշման տակ կամ հասնելով սեփական շանտաժի արդյունքներինԿանխատեսում. Անկարան կհրաժարվի ռուսական С-400-ից՝ ՆԱՏՕ-ի ճնշման տակ կամ հասնելով սեփական շանտաժի արդյունքներին
Շարմազանովը համոզված է. Սերժ Սարգսյանն անփոխարինելի կառավարիչ էՇարմազանովը համոզված է. Սերժ Սարգսյանն անփոխարինելի կառավարիչ է
Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հերթական անգամ կասկածի տակ է դրել Հայոց Ցեղասպանության փաստըԻսրայելի պաշտպանության նախարարը հերթական անգամ կասկածի տակ է դրել Հայոց Ցեղասպանության փաստը
Իսրայելի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը կախված չէ մերձավորարևելյան դինամիկայիցԻսրայելի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը կախված չէ մերձավորարևելյան դինամիկայից
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը գործարկում է վարկային պրոդուկտ թոշակառուների համարՎՏԲ-Հայաստան Բանկը գործարկում է վարկային պրոդուկտ թոշակառուների համար
Էրդողանը Հայաստանին նշել է Վրաստանի օրինակը՝ որպես հարևանների հետ համագործակցության օրինակԷրդողանը Հայաստանին նշել է Վրաստանի օրինակը՝ որպես հարևանների հետ համագործակցության օրինակ
ԱԺ մշտական հանձնաժողովը մերժել է ԵԱՏՄ-ից Հայաստանի դուրս գալու մասին «Ելք» խմբակցության որոշման նախագիծըԱԺ մշտական հանձնաժողովը մերժել է ԵԱՏՄ-ից Հայաստանի դուրս գալու մասին «Ելք» խմբակցության որոշման նախագիծը
Իբրև բողոքի նշան՝ հայկական պատվիրակությունը լքել է ՍԾՏՀ ԽՎ դահլիճըԻբրև բողոքի նշան՝ հայկական պատվիրակությունը լքել է ՍԾՏՀ ԽՎ դահլիճը
«Բաժակաճառային դիվանագիտությունը»՝ Հայաստանի եվրաինտեգրման ճանապարհ«Բաժակաճառային դիվանագիտությունը»՝ Հայաստանի եվրաինտեգրման ճանապարհ
ՀՀ կառավարող կուսակցությունը լռության է մատնում ՀՀԿ-ին Ֆաշիզմի հետ համեմատելու ՌԴ ՊՆ հեռուստաալիքի մեկնաբանությունը ՀՀ կառավարող կուսակցությունը լռության է մատնում ՀՀԿ-ին Ֆաշիզմի հետ համեմատելու ՌԴ ՊՆ հեռուստաալիքի մեկնաբանությունը 
Էդուարդ Շարմազանովը` բելառուս գործընկերոջը. «Հայոց ցեղասպանությունը չդատապարտելը ծնեց հիտլերյան ֆաշիզմը» Էդուարդ Շարմազանովը` բելառուս գործընկերոջը. «Հայոց ցեղասպանությունը չդատապարտելը ծնեց հիտլերյան ֆաշիզմը»
Շարմազանովը՝ ադրբեջանցի գործընկերոջը. Ղարաբաղյան, քրդական և կատալոնյան գրրծընթացների միջև զուգահեռներ անցկացնելն անտրամաբանական և անգրագետ էՇարմազանովը՝ ադրբեջանցի գործընկերոջը. Ղարաբաղյան, քրդական և կատալոնյան գրրծընթացների միջև զուգահեռներ անցկացնելն անտրամաբանական և անգրագետ է
Էդմոն Մարուքյան. Հայաստանը հետընթաց է ապրել տարբեր բնագավառներում` 2013 թվականին չստորագրելով ԵՄ հետ համաձայնագիրըԷդմոն Մարուքյան. Հայաստանը հետընթաց է ապրել տարբեր բնագավառներում` 2013 թվականին չստորագրելով ԵՄ հետ համաձայնագիրը
Շարմազանով. Եթե աշխարհը չի ճանաչում Արցախի ինքնորոշումը, չպետք է ճանաչի նաև խորհրդային հանրապետությունների ինքնորոշումըՇարմազանով. Եթե աշխարհը չի ճանաչում Արցախի ինքնորոշումը, չպետք է ճանաչի նաև խորհրդային հանրապետությունների ինքնորոշումը
Հայաստանը 2017 թվականի դեկտեմբերից սկսում է 13 տարեկան աղջիկների պատվաստումը պապիլոմավիրուսիցՀայաստանը 2017 թվականի դեկտեմբերից սկսում է 13 տարեկան աղջիկների պատվաստումը պապիլոմավիրուսից
Վերլուծաբան. Պուտին-Էրդողան գործարքի արդյունքում Արցախի տարածքների հանձնումը չի կարող ապահովել հայկական շահերի երկարաժամկետ իրականացումՎերլուծաբան. Պուտին-Էրդողան գործարքի արդյունքում Արցախի տարածքների հանձնումը չի կարող ապահովել հայկական շահերի երկարաժամկետ իրականացում
«Ռուսական վիտյազները՚ կրկին Երևանում են«Ռուսական վիտյազները՚ կրկին Երևանում են
Շարմազանով. Հայաստանի համար անընդունելի են ղարաբաղյան հակամարտությանը կրոնական բնույթ հաղորդելու Բաքվի փորձերըՇարմազանով. Հայաստանի համար անընդունելի են ղարաբաղյան հակամարտությանը կրոնական բնույթ հաղորդելու Բաքվի փորձերը
Նիկոլ Փաշինյան. Պաշտպանության նախարարն իր ծառայությունն անց է կացրել Սերժ Սարգսյանի ընդունարանումՆիկոլ Փաշինյան. Պաշտպանության նախարարն իր ծառայությունն անց է կացրել Սերժ Սարգսյանի ընդունարանում
Հայաստանի պատգամավորական շրջանակների ջանքերով կասեցվել է որպես դիտորդ ՀԱՊԿ ԽՎ նիստին մասնակցելու Պակիստանի հերթական փորձըՀայաստանի պատգամավորական շրջանակների ջանքերով կասեցվել է որպես դիտորդ ՀԱՊԿ ԽՎ նիստին մասնակցելու Պակիստանի հերթական փորձը
Երևանը հերթական անգամ Էրդողանին խորհուրդ է տվել հեռու մնալ ղարաբաղյան հիմնախնդրիցԵրևանը հերթական անգամ Էրդողանին խորհուրդ է տվել հեռու մնալ ղարաբաղյան հիմնախնդրից
Կանխատեսում. ԵՄ հետ համաձայնագրի ստորագրումը Հայաստանին կառանձնացնի ԵԱՏՄ, ՀԱՊԿ և ԱՊՀ երկրների շրջանումԿանխատեսում. ԵՄ հետ համաձայնագրի ստորագրումը Հայաստանին կառանձնացնի ԵԱՏՄ, ՀԱՊԿ և ԱՊՀ երկրների շրջանում
Զինվորական ծառայությունից տարկետման վերացման մասին օրինագիծը սուր վեճերի առարկա է դարձել Հայաստանի խորհրդարանումԶինվորական ծառայությունից տարկետման վերացման մասին օրինագիծը սուր վեճերի առարկա է դարձել Հայաստանի խորհրդարանում
Դավիթ Հարությունյան. Հայաստանում ընտանեկան բռնության դեմ օրինագիծը կենսական անհրաժեշտություն էԴավիթ Հարությունյան. Հայաստանում ընտանեկան բռնության դեմ օրինագիծը կենսական անհրաժեշտություն է
«Արեւմտահայոց ազգային համագումարի՚ համանախագահ. Թուրքիան Արցախ այցելած 4 մտավորականներին չի հանձնի Ադրբեջանին«Արեւմտահայոց ազգային համագումարի՚ համանախագահ. Թուրքիան Արցախ այցելած 4 մտավորականներին չի հանձնի Ադրբեջանին
ԱՄՆ Հայաստանին կօգնի գնահատել հրդեհների վնասըԱՄՆ Հայաստանին կօգնի գնահատել հրդեհների վնասը
Հայաստանը կմասնակցի  ԱՊՀ  շրջանակում «Մարտական ընկերակցություն-2017» զորավարժությանը` ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններին մասնակցությունից հրաժարման ֆոնինՀայաստանը կմասնակցի  ԱՊՀ  շրջանակում «Մարտական ընկերակցություն-2017» զորավարժությանը` ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններին մասնակցությունից հրաժարման ֆոնին
50,000 դոլար մրցանակային ֆոնդ և մոտ 200,000 դոլար ներգրավելու հնարավորություն՝ սկսնակների համար. ավարտվեց «Սևան ստարտափ սամիթ 2017»-ը50,000 դոլար մրցանակային ֆոնդ և մոտ 200,000 դոլար ներգրավելու հնարավորություն՝ սկսնակների համար. ավարտվեց «Սևան ստարտափ սամիթ 2017»-ը
Փնտրել ըստ օրերի