Երկուշաբթի, 23 Դեկտեմբերի 2013

Ստեփանյան Դավիթ

Մասիս Մայիլյան. Արևմուտքի հետ Թեհրանի մերձեցումը նոր հնարավորություններ կբացի Ստեփանակերտի համար

Մասիս Մայիլյան. Արևմուտքի հետ Թեհրանի մերձեցումը նոր հնարավորություններ կբացի Ստեփանակերտի համար

 


Կիևում ԵԱՀԿ նախարարական գագաթնաժողովի շրջանակներում Ադրբեջանի և Հայաստանի ԱԳՆ ղեկավարների հանդիպման արդյունքների համաձայն Էլմար Մամեդյարովը հայտարարել է, որ բանակցություններն ընթացել են ՙհինգ, իսկ հետո ևս երկու ադրբեջանական շրջանների ազատման, ինչպես նաև ճանապարհների ու հաղորդակցությունների վերականգնման՚ շուրջ: Ձեր կարծիքով, նման հայտարարությունը որքանո՞վ է համապատասխանում բանակցային գործընթացի այսօրվա տրամաբանությանը:


 


Կարծում եմ, որ իրականությունից կտրված հայտարարությունները կարող են միայն Մինսկի գործընթացի և դրա մասնակիցների նկատմամբ Հայաստանի և ԼՂՀ հասարակությունների անվստահությունը հարուցել, ինչն իր հերթին բացասաբար կանդրադառնա կարգավորման վրա: Միջնորդները և հակամարտության կողմերը կարող էին իրականանալի նպատակներ դնել իրենց առջև և ընթանալ դրանց ուղղությամբ: Միայն ՙփոքր քայլերի՚ մարտավարությունը կարող է նվազեցնել լարվածության մակարդակը հակամարտության տարածաշրջանում և բարենպաստ մթնոլորտ ստեղծել երկխոսության հետագա շարունակման համար:


 


Բաքվում գտնում են, որ Հայաստանը Մաքսային միությանն անդամակցում է` Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործում Մոսկվայի միանշանակ աջակցությունն ապահովելու նպատակով: Արդյո՞ք սկզբունքային փոփոխություններ եք սպասում գործընթացում ՄՄ-ին Հայաստանի անդամակցությունից հետո:


 


Մի կողմից Հայաստանի միացումը Մաքսային միությանը` որպես առևտրատնտեսական միավորման, չի կարող անմիջական ազդեցություն ունենալ Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման վրա: Մյուս կողմից` ՄՄ-ին, հետագայում նաև Եվրասիական միությանն անդամակցելու Հայաստանի իշխանությունների մտադրությունը նշանակում է Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև դաշնակցային հարաբերությունների հետագա ամրապնդում: Հարաբերությունների այդ նոր մակարդակը պետք է առնվազն ապահովի ՀՀ և ԼՂՀ մարտունակության բարձրացում մինչև այն մակարդակը, որը կստիպի հակառակորդին հրաժարվել քաղաքական խնդիրների լուծման ուժային մեթոդներից:


 


Հաշվի առնելով, որ Մաքսային միությանը Հայաստանի ինտեգրումից հետո Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև որևէ մաքսակետ չի կառուցվելու` արդյո՞ք դա նշանակում է ԼՂՀ ոչ պաշտոնական միացում ՄՄ-ին: Ի՞նչ դեր կարող է հատկացվել Լեռնային Ղարաբաղին Հայաստանի և Մաքսային միության միջև հարաբերությունների նոր համակարգում:


 


Հայաստանի Հանրապետությունը և Արցախն արդեն ավելի քան երկու տասնամյակ գտնվում են միասնական ֆինանսատնտեսական տարածությունում, և ՄՄ-ին Հայաստանի անդամակցությունը չպետք է խախտի ստեղծված իրավիճակը: Չեմ կարծում, թե ԼՂՀ-ն կարող է ինչ-որ դեր ստանալ Հայաստանի և ՄՄ միջև հարաբերությունների համակարգում:


 


Արդյո՞ք կարծում եք, որ զենք մատակարարելով Ադրբեջանին` Մոսկվան կախվածության մեջ է դնում Բաքվին նոր պարտավորություններով, ինչը համապատասխանում է ԼՂՀ և Հայաստանի շահերին, թե՞ նման մատակարարումները վնաս են հասցնում հայկական հանրապետություններին:


 


Զենքի ցանկացած մատակարարում Ադրբեջանին, որի իշխանությունները բացահայտ պատրաստվում են ԼՂՀ դեմ նոր զինված ագրեսիայի, հակասում է երկու հայկական պետությունների շահերին: Ադրբեջանի հետագա ռազմականացումը կարող է խախտել ստեղծված ուժերի հավասարակշռությունը, ինչի շնորհիվ է պահպանվում բազմամյա հրադադարը:


 


Վերջին ժամանակներս Իրանի շուրջ իրավիճակը կտրուկ փոխվում է: Մասնավորապես, ԻԻՀ-ն ԱՄՆ թիվ 1 թշնամուց աստիճանաբար վերածվում է Նահանգների նկատմամբ բավականին լոյալ պետության: Տարածաշրջանային տերության նման տրանսֆորմացիան ինչպե՞ս կարող է անդրադառնալ հարևան Լեռնային Ղարաբաղի վրա: 


 


Սիրիայում ճգնաժամի խորացումը և, որպես հետևանք, Իրանում իրավիճակի ապակայունացումը, կարող էին փոխել Ղարաբաղյան հակամարտության միջազգային պարամետրերը և խիստ բացասաբար անդրադառնալ դիմակայության գոտում իրավիճակի վրա: Ինչպես հայտնի է, ԻԻՀ-ն միակ երկիրն է տարածաշրջանում, որն ընդհանուր սահմաններ ունի ղարաբաղյան հակամարտության բոլոր երեք կողմերի հետ: Մինչդեռ փախստականների հնարավոր ներհոսքը 75 միլիոնանոց Իրանից, որտեղ ադրբեջանական և հայկական խոշոր համայնքներ կան, կարող էր հումանիտար աղետի եզրին կանգնեցնել տարածաշրջանի երկրներին` չխոսելով Իրանին հարվածներ հասցնելու այլ հետևանքների մասին: Բարեբախաբար, իրադրությունը Սիրիայում փոքր-ինչ կայունացել է, և ԻԻՀ-ում նոր նախագահի ընտրությունից հետո Արևմուտքի և Իրանի միջև հարաբերությունների բարելավման միտում է նկատվել, որոշակի պայմանավորվածություններ են ձեռք բերվել իրանական միջուկային խնդրի շուրջ: Արդեն այն, որ տարածաշրջանի բոլոր երկրներին հաջողվել է խուսափել Իրանի շուրջ իրավիճակի հետագա սրացման անխուսափելի կորուստներից, բավական դրական է: Ինչ վերաբերում է Արցախին, ապա Արևմուտքի հետ Թեհրանի մերձեցումը նոր հնարավորություններ կբացի Ստեփանակերտի համար, որոնցից հարկավոր է օգտվել:

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն