Arminfo.info



 Շաբաթ, 31 Օգոստոսի 2013

Ստեփանյան Դավիթ

Անդրեյ Եպիֆանցև: Մոսկվան եվրոպականացված Հայաստանի հետ հարաբերություններում չի կարող լինել «մոդան» թելադրողը

 Անդրեյ Եպիֆանցև: Մոսկվան եվրոպականացված Հայաստանի հետ հարաբերություններում չի կարող լինել «մոդան» թելադրողը

Վերջերս Ռուսաստանի կրեմլյան
քաղաքագետներից մեկը հայտարարեց, որ Հայաստանն այլևս Ռուսաստանի հուսալի դաշնակիցը
չէ: Դուք կիսո՞ւմ եք այդ կարծիքը, որո՞նք են դրա հիմնավորումներն ուհնարավոր
հետևանքները:


 


Արդարության
համար ասեմ, որ խոսքը գնացել է ոչ այդ մասին: Հարցը կայանում է նրանում, որ Հայաստանի եվրաինտեգրման գործընթացը որոշակի կոնֆլիկտ է առաջացնում Ռուսաստանի շահերի հետ: Օբյեկտիվ առումով Ռուսաստանը և Եվրոպան հանդիսանում են ազդեցության մրցակցող կենտրոններ և ունեն շահերի տարբեր ուղղություններ: Անհնար է միաժամանակ երկուսին էլ ընդգրկվել, ինչպես խորհրդային ժամանակներում չէր կարելի միաժամանակ լինել ՆԱՏՕ-ի և Վարշավյան պայմանագրի անդամ: Հայաստանի կողմից ԵՄ հետ Ասոցացման համաձայնագրի նախաստորագրումը նշանակում է, որ Երևանն իր իրավասությունների մի մասը փոխանցում է Արևմուտքին, սկսում է անցնել արևմտյան ստանդարտներին, հեղեղվում է արևմտյան անմաքս ապրանքներով և այլն: Եթե Ռուսաստանն, այնուամենայնիվ, շարունակի Հայաստանի հետ պահպանել ներկայիս հարաբերությունները, այդ երկրի գործերում իր ներկայիս մասնակցության խորությունը և իր ներկայիս օգնությունը, ապա կհայտնվի իր շահերին հակասող մի հիմարագույն վիճակում: Ստացվում է, որ այդ դեպքում Ռուսաստանն անհասկանալի է, թե ինչի համար պետք է կրի ինչ-որ պարտավորություններ և օգնի իր մրցակցին` պաշտպանի նրան, ապահովի նրա քաղաքական շահերը վիճելի տարածքներում, տրամադրի նրան էժան էներգակիրներ և անվճար զենք, ֆինանսավորի նրա տնտեսությունը, ընդունի նրա աշխատանքային միգրանտներին և այլն: Աշխարհում չկան նման աբսուրդային հարաբերությունների օրինակներ և վստահ եմ, որ այս հարցում Մոսկվան չի դառնա «մոդան» թելադրողը: Ոչ ոք չի ժխտում Հայաստանի իրավունքները ցանկացած ինտեգրացիոն խմբավորումներին մասնակցելու առումով: Բայց Ռուսաստանին էլ ոչ ոք չի զրկում փոփոխվող իրավիճակին արձագանքելու իրավունքից: Բնական է, որ նոր պայմաններում Ռուասաստանը չի կարող մնալ Հայաստանի ռազմավարական գործընկերը և Մոսկվան ստիպված կլինի էապես նվազեցնել մեր երկրների միջև հարաբերությունների աստիճանը, վերածելով այն լավ, ամուր, սովորական, դրացիական հարաբերությունների: Իսկ իրականում, դրա հնարավոր հետևանքները կարող են լինել ռազմական համագործակցության պայմանագրի չեղյալ հայտարարումը, Հայաստանը պաշտպանելու պարտավորություններից հրաժարվելը, ռուսական բազայի դուրս բերումը, կամ կոմերցիոն որոշակի պայմաններով Հայաստանում պահելը: Տեղի կունենա անցում առևտրի «եղբայրականից»՝ շուկայական հարաբերություններին, ինչպես նաև տեղի կունենա էներգակիրների նկատմամբ համաշխարհային գների սահմանում, վիզային ռեժիմի հաստատում, հայկական աշխատանքային միգրանտների վերադարձ և այլն: Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի քաղաքական ազդեցության պահպանման համար որպես կոմպենսացիոն միջոց կարող է դիտարկվել Ադրբեջանի հետ մերձեցումը, որի պայմանները կարող են լինել` Լեռնային Ղարաբաղի հարցում ռուսական կողմի դիրքորոշման ընդամենը որոշակի  փոփոխությունները: Սակայն, կրկնում եմ, Հայաստանը պետք է ինքը որոշի, թե ում հետ է իրեն տեսնում սերտ ինտեգրման մեջ, Բրյուսելի՞, ինչը կլինի մեկ այլ քաղաքական, տնտեսական և ցանկացած այլ պատկեր, թե՞ Մոսկվայի և ետխորհրդային տարածաշրջանի երկրների հետ, երբ կլինի բոլորովին այլ պատկեր: Անհնար է միաժամանակ լինել և այնտեղ, և այստեղ, ինչպես մի հոգու համար անհնար է միաժամանակ խաղալ թատոն և
ֆուտբոլ և երկու դեպքում էլ խստորեն պահպանել կանոնները:


 


Նոյեմբերին Վրաստանը և Հայաստանը
պատրաստվում են
ԵՄ հետ նախաստորագրել Ասոցացման և Ազատ և համապարփակ առևտրի գոտու ստեղծման վերաբերյալ համաձայնագրերը (DCFTA): Ինչպիսի՞ն
են Ձեր ակնկալիքներն այդ նախագծում Վրաստանի և Հայաստանի մասնակցության առումով:


 


Հավանաբար կարելի է խոսել այդ քայլի ինչպես դրական,
այնպես էլ բացասական հետևանքներից: Դրական հետևանքների շարքում կարելի է նշել հայկական օրենսդրության և պետական գործընթացների ներդաշնակությունն արևմտյան առաջնակարգ գործընթացների հետ, ինչը դրականորեն կանդրադառնա հասարակությունում, հատկապես կոռուպցիայի դեմ պայքարում և այլն: Մեծ հավանականությամբ կարել է պնդել նաև Արևմուտքի հետ վիզային ռեժիմի դյուրացման
մասին, կարելի է ասել նաև Հայաստանի ներսում ԵՄ երկրներում արտադրված պարենային ապրանքների գները իջեցման մասին և այլն: Որոշ բացասական հետևանքներ արդեն թվարկեցի, դրանց կարելի
ավելացնել գների ընդհանուր մակարդակի բարձրացումը, քանի որ լրջորեն կբարձրանան էներգակիրների գները, տեղական արտադրողի վերացումը, քանի որ անհնար կլինի մրցակցել արևմտան ապրանքների հետ, գործազրկության աճը և արտագաղթը: Որպես հստակ օրինակ
կարելի է բերել մերձբալթյան ետխորհրդային հանրապետությունների և Բուլղարիայի օրինակը: Նայեք նրանց և կտեսնեք ձեզ 3-5 տարի անց: Լիտվայից և Լատվիայից փող վաստակելու նպատակով արտագաղթել է գործնականում ողջ աշխատունակ բնակչությունը, եթե նախկինում Բուլղարիան հանդիսանում էր արագ զարգացող գյուղատնտեսական երկիր, ապա ներկայումս ինքն է լոլիկներ գնում Թուրքիայից: Երբ ես լսում եմ, որ այդ դեպքում հայկական ապրանքները հեշտությամբ կվաճառվեն Արևմուտքում, ապա չգիտեմ՝
ծիծաղեմ թե տխրեմ սովորական հայաստանցու միամտության վրա: Իրականությունն այն է, որ


Հայաստանը չունի ապրանքներ, որոնք ապագայում կարող են հաջողությամբ վաճառվել Արևմուտքում, իսկ այն ոչ մեծ չափերի ապրանքները, որոնք, իրոք, կարելի է այնտեղ վաճառել, օրինակ, լեռնահումքային արդյունաբերության ապրանքները, կվաճառվեն նաև առանց այդ ինտեգրացիոն միավորումների: Տարածքը, որտեղ, իրականում, կարելի է վաճառել հայկական ապրանքները՝ Ռուսաստանն է և ԱՊՀ երկրները: Բայց ԵՄ Ասոցացման համաձայնագրի նախաստորագրումից ու հետագա ստորագրումից հետո դա դժվար կլինի իրականացնել, քանի որ, ինչպես դա արվում է Ուկրաինայի պարագայում, Ռուասաստանը կսկսի իր շուկան պաշտպանել մրցակից երկրներից և արևմտյան ապրանքներից, որոնք կարող են նրա շուկա թափանցել Հայաստանի միջոցով:


 


Չնայած մասնակցությանը ԵՄ «Արևելյան գործընկերություն» ծրագրին, Ադրբեջանը
Եվրոպայի հետ ինտեգրման գործընթացներում, հավանաբար, ետ է մնում Հայաստանից ու
Վրաստանից, Ձեր կարծիքով, որո՞նք են դրա պատճառները:


 


Ադրբեջանին դա բոլորովին պետք
չէ, բազմաթիվ ցուցանիշներով: Որպես ինտեգրացիոն գործընկեր և դաշնակից Ադրբեջանն ունի Թուրքիա ու դրանից լավը Բաքուն չի էլ ունենա:
Տնտեսական առումով այդ երկիրն ապրում է գազատարի հաշվին, իսկ նավթն ու գազը միշտ էլ կարելի է վաճառել առանց Եվրոպա մտնելու: Ադրբեջանի քաղաքական համակարգը հիմնված է այնպիսի սկզբունքների վրա, որոնցով նրան ոչ ոք Եվրոպա չի ընդունի, իսկ դրանց փոփոխությունը կնշանակի ներկայիս վերնախավի հեռացում և երկրի տնտեսական բարեկեցության պառակտում: Այնպես որ, դա ոչ թե ետ մնալ է, այլ նպատակաուղղված քաղաքականություն է:


 


Հայաստանը և Վրաստանը ձգտում են դառնալ միասնական եվրոպական տնտեսական տարածության մաս: Հնարավո՞ր է արդյոք
փոխզիջումային լուծումների ձեռքբերումն աբխազական երկաթուղու բացման առումով,
հաշվի առնելով դրա նշանակությունը Հայաստանի եվրաինտեգրման և շրջափակումից դուրս
գալու համար: Ի՞նչ ուղիներ եք տեսնում այս հարցում:


 


Աբխազական երկաթուղին եվրաինտեգրման առումով ոչ մի նշանակություն չունի, իսկ ԵՄ հետ Ասոցացման պայմանագիրը կարելի է ստորագրել ինչպես գործող, այնպես էլ փակ ճանապարհի պայմաններում: Դրա համար, իրոք, նշանակություն ունի
Տրանսկովկասյան երկաթուղու գործարկումը, Ռուսաստանի հետ կապը թեթևացնելու և Հայաստանի բեռները դեպի Ռուսաստան, կամ հակառակ ուղղությամբ, տեղափոխելու առումով: Աակայն, Հայաստանի գլորվելը դեպի Արևմուտք և Արևմուտքի դերի կտրուկ աճը նրա գործերում կբերի հակառակ իրավիճակին՝ այդ կոմունիկացիայի նվազեցմանը և այդ ուղղությամբ բեռնափոխադրումների հոսքերի նվազեցմանը: Ներկայումս այդ երկաթուղին գործարկելու համար անհրաժեշտ է շահագրգռված երկու երկրների համաձայնությունը` Ռուսաստանի, լիովին հասկանալի պատճառներով, և Ադրբեջանի` որպես մի երկրի, որը հսկայական կերպով ազդում է Վրաստանի հետ ճանապարհի բացման վրա: Ադրբեջանի դիրքորոշումը պարզ է` շրջափակումը շարունակելը, իսկ Ռուսաստանի շահագրգռվածությունը նոյեմբերից և Վիլնյուսից հետո նույնպես կլինի բացասական: Այնպես որ, Աբխազական երկաթուղու բացման վերաբերյալ խոսակցություններին կարելի է վերջ տալ:


 


Եկեք մի փոքր փոխենք մեր զրույցի ուղղությունը,
անցնելով մերձարևելյան գործերին: Հավանական համարո՞ւմ եք արդյոք հատկապես Բաշար
Ասադի մերձավորների կողմից քիմիական զենքի կիրառումը, թե՞ ավելի հավանակն է
իրաքյան սցենարը: Ինչպիսի՞ հավանականությամբ կզարգանան իրադարձությունները Սիրիայի
դեմ գործողությունների դեմ սանկցիա տալուց Ռուսաստանի և Չինաստանի հրաժարվելուց
հետո:


 


Դժվար է ասել, թե հատկապս ով
է կիրառել քիմիական զենքը: Դատելով տրամաբանորեն, ես չեմ տեսնում դրա օգտագործման
պատճառները հատկապես կառավարական զորքերի կողմից, քանի որ նրանք հաղթում են, ավելի
բազմաթիվ են, ավելի լավ են զինված, իսկ ժողովուրդը հիմնականում սատարում է
նրանց...Ինչո՞ւ: Ավելի տրամաբանական կլիներ, որ այդ զենքն օգտագործեին
ապստամբները: Բայց, կրկնում եմ, այստեղ չի կարելի ենթադրություններ անել,
անհրաժեշտ է միջազգային հետաքննություն, անգամ եթե այն իրականացվի Սիրիայի
ռազմական գործողություններից հետո: Ներկայումս դժվար է կանխագուշակել դեպքերի
հետագա զարգացումները: Որոշ նշաններ ցույց են տալիս, որ Սիրիայի ռմբակոցման
վերաբերյալ որոշումն արդեն ընդունված է, բայց դա կարճաժամկետ ռմբակոցություն
կլինի, թևավոր հրթիռների, այլ ոչ թե զանգվածային ռմբակոցման միջոցով, ոչ սերբական
կամ էլ իրաքյան սցենարով: Գործնականում, դա Արևմուտքին ոչինչ չի տա, բացի իրեն
ուժային կենտրոնի և համաշխարհային դատավորի դերում ցուցադրելուց: Իմ կարծիքով, եթե
ռմբակոցությունը լինի կարճատև, մի քանի օր, ապա կոնֆլիկտին Իրանի ներգրավման
հավանականությունը կլինի փոքր: Հաշվի առնելով իր երկրի ներսում տիրող անկայուն
իրավիճակը, Թուրքիան, ամենայն հավանականությամբ, չի համարձակվի մասնակցել
հակամարտության ակտիվ փուլին և կսահմանափակվի ագրեսիվ հայտարարություններով և
Արևմուտքին հրապարակայնորեն սատարելով:


 


Հարավային Կովկասի անվտանգությանն ինչպիսի՞
սպառնալիք կարող է ստեղծել Իրանի հավանական մասնակցությունը սիրիական
հակամարտությանը, ԱՄՆ մասնակցության դեպքում:


 


Դա, իհարկե, կմոտեցնի այն օրը,
երբ Իրանը հանդես կգա Իրաքի և Սիրիայի դերում: Ցանկացած պարագայում, կմասնակցի
Իրանն այդ հակամարտությանը, թե ոչ, եթե Ասադն ընկնի և տեղի ունենա Սիրիայի
«իրաքիզացիան», ապա հաջորդը կլինի Իրանը, և նրա դեմ ռազմական գործողությունների
իրականացումը կդառնա միայն ժամանակի հարց: Հատկապես այդ պատճառով էլ Թեհրանի համար
այդպես կարևոր է Դամասկոսի անկումը թույլ չտալը: Իրանի դեմ ռազմական
գործողությունները լ;ուրջ փոփոխություններ կստեղծեն Հարավային Կովկասում:
Հետևանքները կարող են լինեն հսկայական և զգալի՝ ռադիացիոն աղտոտումից մինչև
հարյուր հազարավոր փախստականներ, որոնք կձգտեն դեպի հարևան երկրներ, ընդհուպ մինչև
Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի հարցը «թաքուն» լուծելու հրապուրանքի
առաջացում: Տարածաշրջանի պատկերն այնքան զգալիորեն կարող է փոխվել, որ այդ մասին
կարելի է քննարկել առանձին, ավելի մեծ զրույցի ընթացքում:

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     

Payment for Schengen visa for Armenian citizens to remain unchanged Payment for Schengen visa for Armenian citizens to remain unchanged 
Law-enforcers searching Stepanakert mayor`s home Law-enforcers searching Stepanakert mayor`s home 
Armenian premier`s security service remove journalist from school  building Armenian premier`s security service remove journalist from school  building 
Armenia supports Estonia in border incident with Russia - Estonian FMArmenia supports Estonia in border incident with Russia - Estonian FM
Armenian premier`s helicopter makes emergency landing in VanadzorArmenian premier`s helicopter makes emergency landing in Vanadzor
President confers military ranks on high-ranking officers President confers military ranks on high-ranking officers 
Azerbaijani, German FMs discuss Armenian-Azerbaijani peace process Azerbaijani, German FMs discuss Armenian-Azerbaijani peace process 
Martakert mayor detained Martakert mayor detained 
Azerbaijan increases military budget Azerbaijan increases military budget 
Armenia`s premier speaks of Real Armenia in his message Armenia`s premier speaks of Real Armenia in his message 
Armenia`s authorities resorting to pressure and disinformation in  dealing with Church - AACArmenia`s authorities resorting to pressure and disinformation in  dealing with Church - AAC
RA Human Rights Defender`s Office responds to video footage of  harassment of French- Armenian journalistRA Human Rights Defender`s Office responds to video footage of  harassment of French- Armenian journalist
Armenia`s top security official receives Louis BonoArmenia`s top security official receives Louis Bono
EU Ambassador to Armenia was presented with results of work carried out at Margara checkpoint on Armenian-Turkish borderEU Ambassador to Armenia was presented with results of work carried out at Margara checkpoint on Armenian-Turkish border
Minister of Health: process of introducing comprehensive health  insurance continues at high paceMinister of Health: process of introducing comprehensive health  insurance continues at high pace
Director of Pentagon`s DTRA CTR Directorate visits YerevanDirector of Pentagon`s DTRA CTR Directorate visits Yerevan
Davutoglu: Turkiye should quickly regulate its relations with ArmeniaDavutoglu: Turkiye should quickly regulate its relations with Armenia
Azerbaijan, which destroys monuments, urges UNESCO to `save` Kond -  StatementAzerbaijan, which destroys monuments, urges UNESCO to `save` Kond - Statement
Moscow accuses West of trying to undermine peace in  South CaucasusMoscow accuses West of trying to undermine peace in  South Caucasus
Zatulin: Pashinyan is trying to put all responsibility for losing war  with Azerbaijan in NK on RussiaZatulin: Pashinyan is trying to put all responsibility for losing war  with Azerbaijan in NK on Russia
Moscow: Baku -Tehran normalization will have positive impact on South  Caucasus Moscow: Baku -Tehran normalization will have positive impact on South  Caucasus 
Anahit Avanesyan: It was Center`s management that considered it  expedient to terminate employment contract with Dr. DanielyanAnahit Avanesyan: It was Center`s management that considered it  expedient to terminate employment contract with Dr. Danielyan
"My dear, my beloved, guess for yourself": Zakharova comments with  song lyrics on Pashinyan`s accusations against two CSTO countries 
Arthur Hovhannisyan: Church has territories that can be used for  various needs of stateArthur Hovhannisyan: Church has territories that can be used for  various needs of state
Threat to Armenian-Iranian relations must be neutralized - clergyman Threat to Armenian-Iranian relations must be neutralized - clergyman 
No-confidence vote in Armenia`s government depends on results of  Tavush for Motherland movement No-confidence vote in Armenia`s government depends on results of  Tavush for Motherland movement 
Vardan Azatyan appointed rector of State Academy of Fine Arts Vardan Azatyan appointed rector of State Academy of Fine Arts 
Charles Aznavour sang about our sorrows and dreams - Emmanuel Macron Charles Aznavour sang about our sorrows and dreams - Emmanuel Macron 
The President of Turkmenistan received the Secretary General of the CISThe President of Turkmenistan received the Secretary General of the CIS
U.S. considering Armenia`s requests for assistance U.S. considering Armenia`s requests for assistance 
Charles Aznavour square opened in Paris Charles Aznavour square opened in Paris 
Armenian Assembly of America reinforces $250mln aid package for  Armenia in key House Committee testimonyArmenian Assembly of America reinforces $250mln aid package for  Armenia in key House Committee testimony
Tavush for Motherland determined to put end to Tavush for Motherland determined to put end to "endless humiliation  of Armenia" 
Expert comments on Armenian premier`s statement Expert comments on Armenian premier`s statement 
All programmes aimed at development of Armenian-Iranian relations to  be continuous - Mohammad MokhberAll programmes aimed at development of Armenian-Iranian relations to  be continuous - Mohammad Mokhber
Reincarnator of King Pap, does not say single bad word against  Azerbaijan and Turkiye - expert on Pashinyan`s statementsReincarnator of King Pap, does not say single bad word against  Azerbaijan and Turkiye - expert on Pashinyan`s statements
 Archbishop about Pashinyan: people born by chance cannot be bearers  of statehood Archbishop about Pashinyan: people born by chance cannot be bearers  of statehood
Leader of Leader of "Tavush for Motherland" movement intends to hold meetings  with  Armenia`s  ex-presidents 
Prime Minister: King Pap will no longer be killed, just as Republic  of Armenia will not be killedPrime Minister: King Pap will no longer be killed, just as Republic  of Armenia will not be killed
Armenia`s CEC head presents Armenian experience of combating  disinformation to OIF delegatesArmenia`s CEC head presents Armenian experience of combating  disinformation to OIF delegates
Not a single millimeter of sovereign territory of Armenia was  transferred to Azerbaijan during delimitation, Pashinyan assuresNot a single millimeter of sovereign territory of Armenia was  transferred to Azerbaijan during delimitation, Pashinyan assures
Armenia`s PM: I personally know about participation in preparations  for war against us at least two CSTO countriesArmenia`s PM: I personally know about participation in preparations  for war against us at least two CSTO countries
USSR General Staff`s 1976 maps are very important in further  strengthening of Armenia`s independence and sovereignty: PashinyanUSSR General Staff`s 1976 maps are very important in further  strengthening of Armenia`s independence and sovereignty: Pashinyan
Minister: This year, there will hardly be a need to draw additional  water from Lake SevanMinister: This year, there will hardly be a need to draw additional  water from Lake Sevan
AAC taxation issue continues to remain open - Prime MinisterAAC taxation issue continues to remain open - Prime Minister
Minister: construction of new roads leading to village of Kirants has  begunMinister: construction of new roads leading to village of Kirants has  begun
Serzh Sargsyan: if available opportunities are properly used,   movement that has gained momentum will succeedSerzh Sargsyan: if available opportunities are properly used,   movement that has gained momentum will succeed
AraratBank completes placement of bonds ahead of scheduleAraratBank completes placement of bonds ahead of schedule
"We must be able to secure our interests on our own", Iranian Supreme  Leader to Armenia`s Premier
Programs outlined by Pashinyan and Raeisi to be long term ones,  Iran`s Acting President assures Programs outlined by Pashinyan and Raeisi to be long term ones,  Iran`s Acting President assures 
Norway, Ireland and Spain intend to recognize Palestinian stateNorway, Ireland and Spain intend to recognize Palestinian state
NATO experts held course at Vazgen Sargsyan Military AcademyNATO experts held course at Vazgen Sargsyan Military Academy
Zakharova to Simonyan: Why do those whom Westerners begin to direct  literally demonized?Zakharova to Simonyan: Why do those whom Westerners begin to direct  literally demonized?
Armenia, Azerbaijan continue dialogue on territorial integrity - Alen  SimonyanArmenia, Azerbaijan continue dialogue on territorial integrity - Alen  Simonyan
Charles Aznavour is 100 Charles Aznavour is 100 
Iranian president`s death not to shake it as regional superpower -  expert  Iranian president`s death not to shake it as regional superpower -  expert  
Azerbaijan continues destroying Armenians` property Azerbaijan continues destroying Armenians` property 
Armenia must become powerful and independent state - MPArmenia must become powerful and independent state - MP
Proposed taxation of AAC attempt of political pressure - ex-official Proposed taxation of AAC attempt of political pressure - ex-official 
ANCA Congressional Testimony calls for $200mln aid for Artsakh  refugees; sanctions for Azerbaijani war crimesANCA Congressional Testimony calls for $200mln aid for Artsakh  refugees; sanctions for Azerbaijani war crimes