Վլադիմիր Եվսեև: Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ առանձին կորպորացիաների շահերը երբեմն դասվում են պետական շահերից բարձր

Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության պատգամավորներից մեկն օրերս հայտարարեց,
որ «Մոսկվան մշտապես կսկսի բարձրացնել գազի գները, որպեսզի Հայաստանն իրենից էլ
ավելի մեծ կախվածության մեջ հայտնվի»: Համաձա՞յն եք այս տեսակետին և ինչպիսի՞ն է
Հարավային Կովկասի միակ դաշնակցի՝ Հայաստանի նկատմամբ Ռուսաստանի վարած քաղաքականության
վերաբերյալ Ձեր գնահատականը:

 Ցավոք, Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ առանձին
կորպորացիաների շահերը երբեմն դասվում են պետական շահերից էլ բարձր: Հայաստանին դա
ավելի քիչ է վերաբերվում, այն կապված է Ադրբեջանի որոշ շրջանների կողմից Լեռնային
Ղարաբաղի պրոբլեմի ուժային լուծման ձգտումների հետ: Դրա ապազույցն է վերջերս ՌԴ
պաշռպանության նախարար Սերգեը Շոյգույի և Գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ Վալերի
Գերասիմովի այցելությունները Հայաստան, որոնց նպատակն էր ամրապնդել ռուսաստանյան
ռազմական ներկայությունը Հարավային Կովկասում, որտեղ Ռուսաստանի համար Հայաստանի
նշանակությունը դժվար է գերագնահատել: Այժմ խոսքը չի գնում այն մասին, թե ինչպես
ուժեղացնել Երևանի կախվածությունը Մոսկվայից, խոչընդոտելով Հայաստանի
քաղաքականության արևմտյան ուղղությանը՝ ՆԱՏՕ-ի հետ միասին: Ավելի կարևոր է
Հարավային Կովկասում թույլ չտալ անկանխատեսելի հետևանքներով պատերազմներ: Ընդ
որում, դրա սկզբի համար բարենպաստ գործոն կարող է հանդիսանալ Իսրայելի կողմից իրանական
միջուկային և ռազմական օբյեկտներին իրականացված հիթիռային ռմբակոծությունը:
Իհարկե, Ռուսաստանը ռազմական ներկայություն ունի Աբխազիայում և Հարավային
Օսիայում: Սակայն այնտեղ զորքերի տեղակայումը կրում է սահմանափակ բնույթ: Բազմաթիվ
պատճառներից ելնելով Մոսկվան հետաքրքրված չէ այնտեղ ստեղծել ռազմական բազաներ: Դա
սկզբունքայնորեն տարբերվում է Գյումրիի ռազմական բազայի հետ կապված իրավիճակից:

 Ըստ ոչպաշտոնական տեղեկությունների, Հայաստանում տեղակայված ռազմական բազա կտեղափոխվեն,
կամ արդեն տեղափոխվել են, «Իսկանդեր-Մ» տիպի հրթիռային և «Տորնադո-Գ» համազարկային
համալիրներ, որոնց հարվածի հասողությունը կազմում է 500 կմ: Ձեր կարծիքով,
ընդհանուր տարածաշրջանային լարվածության համատեքստում, ի՞նչ նպատակով կարող է
Հայաստան բերվել նման ռազմական տեխնիկան:

 Իրոք «Իսկանդեր-Մ» տիպի հրթիռային համալիրի հարվածի
հասողությունը կազմում է 500 կմ, բայց միայն մարտական որոշ սարքավորումների համար:
Ընդհուր առմամբ այդ համալիրն ունի հարվածի ավելի պակաս հասողություն: Իսկ  «Տորնադո-Գ» համազարկային համալիրների հարվածի
հասողությունը կազմում է մինչև 40 կմ: Այդ սպառազինությունների տեղակայումը
Հայաստանում գտնվող 102-րդ ռուսական ռազմական բազայում, եթե դա տեղի է ունեցել,
վկայում է Մոսկվայի անհանգստությունների մասին՝ կապված տարածաշրջանային
անվտանգության հետ: Ռուսաստանն ունի Հայաստանին ռազմական վտանգներից պաշտպանելու
պարտավորություն (Լեռնային Ղարաբաղի գծով Մոսկվան նման պարտավորություններ չունի):
Նշված սպառազինությունների ներկայությունը Հայաստանում կրում է ստաբիլիզացիոն
բնույթ, քանի որ դա Թուրքիային և Ադրբեջանին կզսպի Լեռնային Ղարաբաղի պրոբլեմն
ուժային ճանապարհով լուծելու փորձերից:

 Ձեր կարծիքով, ինչպիսի՞ միտումներ կան Հարավային Կովկասում ԱՄՆ և Եվրոպայի
ազդեցություններն ընդլայնելու ուղղությամբ: Ինչպիսի՞ սցենարներ կարող եք
ներկայացնել, Հայաստանի ինտեգրման վեկտորի ամենահնարավոր ուղղությունների
առնչությամբ:

 Գտնում եմ, որ Հարավային Կովկասը ներկայումս ԱՄՆ արտաքին
քաղաքականության առաջնահերթությունների մեջ չէ: Իհարկե, Վաշինգտոնում կցանկանային
թուլացնել Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև կապերը: Բայց այնտեղ հասկանում են, որ ԱՄՆ
ազդեցության ընդլայնումը Հայաստանում պահանջում է, որպեսզի պրոբլեմին ներգրավվի
նաև Լեռնային Ղարաբաղը (հակառակ դեպքում ամերիկացիները չեն կարողանա էապես
ընդլայնել իրենց ազդեցությունը): Բայց դա կվատթարացնի հարաբերությունները ոչ միայն
Բաքվի այլ նաև Անկարայի հետ: Իսկ Վաշինգտոնը չի կարող դա թույլ տալ: Դրա համար էլ
ամերիկացիները Երևանի հետ իրական սերտացման չեն գնա: Դրա փոխարեն նրանք միայն
կստեղծեն հարաբերությունների ամրապնդման տպավորություն, Մոսկվայի վրա ճնշելու
նպատակով: Այսօր Եվրոպան դժվարին ֆինանսատնտեսական ճգնաժամ է ապրում, չունի
բավարար ֆինանսական միջոցներ այս տարածաշրջանի երկրներում ներդնելու համար: Բացի
այդ, գոյություն ունի նաև Վրաստանի զարգացման որոշակի անորոշությունը: Նման
պայմաններում Բրյուսելը կգրավի սպասողական դիրք: Նրան անհանգստացնում են ներքին
պրոբլեմները:

 Հաշվի առնելով վերը նշվածը՝ հայ-ռուսական հարաբերությունների
զարգացումն այլընտրանք չունի: Բայց ոչ նրա համար, որ դա շատ է ուզում Մոսկվան:
Դրան են մղում ծավալվող արտաքին քաղաքականության պայմանները:

 Վերջին տարիներին, նույնիսկ ամիսներին, ռուս-ադրբեջանական
հարաբերությունների մեջ տեղի ունեցան մի շարք իրադարձություններ, ինչպես, օրինակ,
ռուսների հեռանալը Գաբալայից, մեղմ ասած, որոնք վկայում են այդ
հարաբերություններում զարգացման խթանիչների բացակայության մասին: Ինչպիսի՞
միտումներ եք տեսնում Դուք Մոսկվայի և Բաքվի միջև հարաբերություններում այսօր:

 Ենթադրում եմ, որ մինչև Ադրբեջանի նախագահական
ընտրությունները ռուս-ադրբեջանական հարաբերություններում բարելավումներ չեն լինի:
Երկկողմ հարաբերությունների բարելավման համար անհրաժեշտ են բարձր մակարդակով
հանդիպումներ: Միայն նման հանդիպումների միջոցով կարելի է լուծել հետևյալ հարցերի
շուրջ կուտակված ողջ լարվածությունը, մասնավորապես, Լեռնային Ղարաբաղի պրոբլեմի
ուժային լուծումը, իսրայելական սպառազինությունների գնումը և այդ երկրի հատուկ
ծառայությունների ավելի խորը ներթափանցումն Ադրբեջանում, Իրանի հետ
հարաբերութոյւնների կտրուկ վատթարացումը, ռուսական կողմից ադրբեջանական սփյուռքի
այլընտրանքային կազմակերպություններին աջակցելը, ադրբեջանական նավթի գնումների
դադարեցումը և այլն: Սակայն, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպում առայժմ
չի նախատեսվում:

 Իրանի դժգոհությունն Ադրբեջանի պետության աշխարհիկ բնույթից՝
էլ ավելի է բարդացնում առանց այն էլ սրված հրաբերությունները Բաքվի և Թեհրանի
միջև: Ձեր կարծիքով, առաջիկայում ինչպիսի՞ միտումներ կլինեն այդ
հարաբերություններում:

 Հունիսի 14-ին Իրանոմ տեղի կունենան նախագահական ընտրություններ:
Առաջին տուրում որևէ թեկնածու, հավանաբար, չի հաղթի, կպահանջվի երկրորդ տուր:
Հնարավոր է, որ հաղթի Սայիդ Ջալիլին`ազգային անվտանգության Բարձրագույն խորհրդի
քարտուղարը: Դա կարող է լինել նաև մեկ այլ թեկնածու: Ցանկացած պարագայում,
ներկայիս նախագահ Մահմուդ Ախմադինիժադի ազդեցությունը կհասցվի նվազագույնի: Դա
բարենպաստ պայմաններ կստեղծի երկկողմ հարաբերություների բարելավման ուղղությամբ,
բայց, միայն Իլհամ Ալիևի սպասվող հաղթանակից հետո: 

Որո՞նք են Թուրքիայի ներքին անկայունության խորքային
պատճառները: Ինչո՞վ կարող է դա սպառնալ տարածաշրջանին, և որո՞նք են այդ
զարգացումների ամենահավանական սցենարները:

 Իմ կարծիքով, վարչապետ Էրդողանը թույլ է տվել երկու լուրջ
սխալ`ընտրելով երկրի իսլամիզացիայի արագացված ուղղություն, ինչպես նաև սկսելով
ակտիվորեն խառնվել Սիրիայի ներքին հակամարտությանը: Առաջինով պահանջվեց
զինվորականներին դուրս մղել իշխանական իրական լծակներից, ինչը նրան էապես զրկեց
երկրի ներսում ունեցած հենարանից, չնայած`անձնական իշխանությունն ամրապնդեց:
Երկրորդով նա վատացրեց հարաբերությունները ոչ միայն ընդդիմության, այլ նաև տեղական
բնակչության լայն շրջանների հետ, որոնք դժգոհ էին երկրում օտարերկրյա զինյալների
տեղաբաշխումից: Պրոբլեմն ավելի խորացավ թուրքական քրդերի իրավունքնրի
ընդլայնումով, որոնց շատերը դիտում են որպես պոտենցիալ ահաբեկիչների: Ամենայն
հավանականությամբ, առաջիկայում իրավիճակը երկրում կբարելավվի: Իսկ այդ ամենը
ներքին և արտաքին քաղաքականություն իրականացնելիս Էրդողանին կդարձնի ավելի զգույշ:

Հաշվի առնելով վերջին բանավեճերը ՄԱԿ-ի Անվտանգության
խորհրդում, ինչպես նաև Իրանի և Իսրայելի արձագանքները, հնարավո՞ր է, որ սիրիական
հակամարտությունն աստիճանաբար դուրս է գալիս նոր հարթություն: Ձեր կարծիքով,
առաջիկայում ինչպիսի՞ իմպուլսների կարող ենք սպասել Սիրիայի իրադարձությունների հետ
կապված:

 Ներկայումս սիրիական պրոբլեմը գտնվում է խորը փակուղում:
Ընդդիմությունը բոլորովին էլ արտակարգ միատեսակ չէ և բաժան-բաժան է. Ընդ որում, ֆինանսական
միջոցներ և զենք է ստանում այնպիսի պետություններից, որոնք Սիրիայի նկատմամբ ունեն
տարբեր, երբեմն էլ անհամատեղելի ազգային շահեր: Նման պայմաններում շատ բարդ է
առաջընթաց ակնկալել գոյություն ունեցող  պրոբլեմի լուծման հարցում: Իսկ բանը ոչ միայն
Սաուդյան Արաբիայի և Քատարի ապակառուցողական դիրքորոշման, այլ նաև Արևմուտքի
երկակի քաղաքականության մեջ է, որը խոսքերով երկխոսության կոչեր է անում, իսկ
իրականում պատրաստվում է ռազմական միջամտության, փնտրելով ամենատարբեր և հորինված
պատրվակները: Դրանցից մեկն էլ սիրիական բանակի կողմից տեղական բնակչույթան նկատմմբ
քիմիական զենքի կիրառումն էր: Տիրապետելով տեղեկատվական բոլոր ռեսուրսներին,
Արևմուտքը և նրա գործընկերները, ի դեմս արաբական միապետների, բավականին
հեշտությամբ կարող են ստեղծել ռազմական միջամտության  ֆոն: Բայց ԱՄՆ առայժմ դա այնքան էլ չեն
ցանկանում, իսկ Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի ռեսուրսներն այնքան էլ բավարար չեն:
Թուրքիան նույնպես դրա ժամանակը չունի: Դժվար է ակնկալել, որ Ժնևի առաջիկա
կոնֆերանսը հաջողության կունենա: Եթե Իրանին չհրավիրեն, կամ հրավիրելով
մեկուսացնեն իրական որոշումներ կայացնելուց, ապա հազիվ թե հաջողվի որևէ որոշում
համաձայնեցնել: Այսօր հատկապես Իրանն է ապահովում Սիրիայի ներկայիս իշխանության
կայունությունը Դամասկոսում: Այդ մասին է վկայում նաև 4 մլրդ.դոլարի օգնությունը:
Նման օգնություն Ասադին ոչ մեկը չեր ցուցաբերել: Հավանաբար առաջիկայում սիրիական
բանակը որոշակի հաջողություններ կունենա: Բարենպաստ պայմանների դեպքում գուցե
հաջողվի վերականգնել լիակատար հսկողություհնը Հալեպի վրա, և զգալի չափերով ապաշրջափակել
իրանա*սիրիական սահմանը, որտեղով անցնում է հիմնական օգնությունը Դամասկոսին: Սակայն,
հազիվ թե հաջողվի ամբողջությամբ ճնշել զինված ընդդիմությանը: Ստիպված կլինեն փորձել
կրկին ընդդիմությանը հրավիրել երկխոսության, ընդ որում, հնարավոր է, որ Դամասկոսի
համար ավելի բարենպաստ պայմաններով: