Հայ  Рус  Eng
 Նորություններ


 Ուրբաթ, 18 Մարտի 2016

Степанян Давид

Վաղարշակ Հարությունյան. Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման առնչությամբ Ռուսաստանի դիրքորոշման որևէ փոփոխություն չի կանխատեսվում

Վաղարշակ Հարությունյան. Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման առնչությամբ Ռուսաստանի դիրքորոշման որևէ փոփոխություն չի կանխատեսվում

Հայաստանի պաշտպանունթյան նախկին նախարար Վաղարշակ Հարությունյանն ԱրմԻնֆո-ին հարցազրույցում խոսում է Սիրիայից ռուսական զորակազմի դուրսբերման հնարավոր հետևանքների մասին, ինչպես նաև մեկնաբանում ղարաբաղյան հակամարտության շուրջ վերջին ազդակները, Ռուսաստանի քաղաքականությունը կարգավորման առնչությամբ, Հայաստան-ՆԱՏՕ հարաբերությունները, 102-րդ ռուսական ռազմակայանի դերը Հայաստանի անվտանգության ապահովման հարցում՝ ռուս-թուրքական դիմակայության պայմաններում:

 

Սիրիայից զորքերը դուրս բերելու Ռուսաստանի նախագահի որոշումն անակնկալ էր շատերի համար: Ձեր կարծիքով, արդյո՞ք դա համաձայնեցված էր հակաահաբեկչական կոալիցիայի գծով դաշնակիցների, մասնավորապես՝ ԱՄՆ հետ:

 

Սիրիայից զորքերի դուրսբերման որոշումը կարող է համաձայնեցված լինել կոալիցիայի գծով դաշնակիցներից ինչ-որ մեկի հետ, իսկ ինչ-որ մեկն ուղղակի տեղյալ է պահվել: Օրինակ՝ ԱՄՆ նախագահի հետ  Վլադիմիր Պուտինի խոսակցությունը տեղի է ունեցել որոշումն ընդունելուց հետո: Դա գլխավորը չէ, գլխավորն այն է, որ այդ նախաձեռնությունը բխել է Մոսկվայից, ինչն անձամբ ինձ մոտ կասկած չի հարուցում: Այդպիսով, Ռուսաստանն այսօր բավականաչափ խնդիրներ է լուծում, որոնք Մոսկվան իր առջև դրել էր Սիրիայում ՌՏՈւ գործողություն սկսելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս: Այդ ժամանակից ի վեր սիրիական հակամարտության թատերաբեմում արմատական բեկում է տեղի ունեցել: ՌԴ ՌՏՈւ աջակցությամբ սիրիական բանակն այսօր ահաբեկիչներից ազատագրել է 10000 քառ. կմ տարածքում գտնվող 400 բնակավայր՝ էլ չխոսելով ահաբեկիչների նավթի արդյունահանման, վերամշակման և տեղափոխման հիմնական աղբյուրների ոչնչացման մասին: Այսինքն՝ ռուս զինվորականները հզոր հարված են հասցրել ֆինանսական  ենթակառուցվածքին, ինչը թույլ էր տալիս ԻՊ-ին մարտական գործողություններ իրականացնել: Ավելին, հրադադարի ռեժիմի հաստատումից հետո շուրջ 45 զինված խմբավորում աջակցել է դրան, և այն այսօր, քիչ թե շատ, պահպանվում է: Եթե նախկինում Բաշար Ասադի իշխանությունը մազից էր կախված և հակամարտության կողմ չէր ճանաչվում, այսօր այն խաղաղարար բանակցային գործընթացի լիարժեք մասնակից է: Նրա հակառակորդները նույնպես մասնակցում են այդ գործընթացին: Այդպիսով, Ռուսաստանը համապատասխան պայմաններ է ստեղծել Սիրիայում Պաշտպանության նախարարության առջև դրված խնդիրների ու նպատակների իրականացման համար:

 

Այո, բայց առնվազն մեկ նպատակ չի իրականացվել. Սիրիայի և Թուրքիայի միջև սահմանն այդպես էլ փակված չէ…

 

Եվ ոչ միայն այդ նպատակը: Վերջնականապես ոչնչացված չէ նաև ՙԻսլամական պետությունը՚: Բայց դրանք մարտավարական նպատակներ են, մինչդեռ գլխավոր նպատակը՝ թույլ չտալ ԻՊ դեմ պայքարող սիրիական լեգիտիմ իշխանության տապալումը, այնուամենայնիվ, իրականացվել է: Ելնելով ստեղծված աշխարհաքաղաքական կոնյունկտուրայից` Ռուսաստանի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը գտել է, որ տվյալ փուլում ռուսական խմբավորման գործառույթներն ավարտված են, և այսուհետև պետք է գորիծի սիրիկական բանակը: ՌԴ ռազմատիեզերական ուժերը հեռանում են Սիրիայից` իրենց հիմնական առաջադրանքը կատարած: Հետևաբար, բոլոր այն գործողությունները, որոնք ՌԴ ՌՏՈՒ իրականացրել են ԻԼԻՊ-ի դեմ, կշարունակվեն: Դրանք կիրագործի զգալիորեն ուժեղացած սիրիական բանակը, որն այսօր արդեն ի զորու է վարել հարձակվողական մարտական գործողություններ: Հենց նույն Սիրիայի ՌՕՈՒ ռուսների աջակցությամբ բավականին հզորացել են: Դա չափազանց կարևոր է, հատկապես` շփման գծի զգալի կրճատման և սիրիական բանակի հարձակվողական ներուժի մեծացման պայմաններում` հաշտության գործընթացին մի շարք զինված խմբավորումների մասնակցության հաշվին:

 

Կարելի՞ է արդյոք սպասել, որ ռուսաստանցի զինվորականների հեռանալուց հետո Սիրիան կլքեն նաև նրանց ամերիկացի գործընկերները:

 

Ես այդպես չեմ կարծում, քանի որ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, ԵՄ-ի և տարածաշրջանային տերությունների կողմից Սիրիայում լուծվող աշխարհաքաղաքական խնդիրները միանգամայն տարբեր են: Եվ, չնայած այն հանգամանքին, որ Բաշար Ասադին հեռացնելու Արևմուտքի խնդիրը լուծված չէ, կախված իրավիճակից կփոխվեն միայն եղանակները, իսկ նպատակը մնում է: Եվ այստեղ հարցը, նույնիսկ, ոչ թե անձն է, այլ` արտաքին քաղաքական գիծը, որը վարում է նրա կառավարությունը:Ասադին, իմ կարծիքով, ռուսներն առաջիններից մեկն են տեղեկացրել զորքերի դուրս բերման մասին: Չէ որ Ռուսաստանն ընդմիտ չի հեռանում Սիրիայից: Այսօր Մոսկվայում կայացվել է ոչ թե ողջ խմբավորման, այլ ընդամենը թռիչքային բաղադրիչի դուրս բերման որոշում: Տարտուսի և Հմեյմիմի ռազմակայանները ողջ հզորությամբ և ենթակառուցվածքով մնում են:

Եվ հասկանալու համար այն որոշումը, որը Մոսկվա կարող է կայացնել հետագայում, պետք է հիշել, որ Ռուսաստանը կարողացավ աննկատ վիթխարի ծավալի նախապատրաստական աշխատանքներ իրականացնել Սիրիայում: Եվ ողջ այդ ենթակառուցվածքը մնացել և գործում է: Միևնույն ժամանակ, ավիացիոն խմբավորման ողջ կազմի վերադարձի համար կպահանջվի 6 ժամից ոչ ավելի: Այսինքն, այդ հաղթաքարտը պահպանվում է, և եթե իրավիճակը զարգանա ՌԴ համար չնախատեսված սցենարով, իսկ դրանք մի քանիսն են, Մոսկվան մի քանի ժամում ամեն ինչ կվերադարձնի ելակետին:

 

Վերջին շաբաթը նշանավորվեց Պուտին-Սարգսյան մոսկովյան հանդիպմամբ, ՌԴ փոխվարչապետ Ռոգոզինի Բաքու այցով, ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ Դմիտրի Պեսկովի հայտարարությամբ: Որոշ փորձագետների կարծիքով, այս ողջ շղթան վկայում է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցում Մոսկվայի նոր դերակատարության մասին: Ինչպե՞ս եք պատկերացնում իրավիճակը Դուք:

 

Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման առնչությամբ Ռուսաստանի դիրքորոշման որևէ փոփոխություն չեմ կանխատեսում: Ըստ որում, ամենևին չեմ կիսում կարծիքը, ըստ որի՝ այդ դիրքորոշումը կայանում է ստատուս-քվոյի պահպանման մեջ: Իրականում ստատուս-քվոն պահպանում է Ադրբեջանը, այլ ոչ թե՝ Ռուսաստանը և նույնիսկ Հայաստանն Արցախի հետ միասին: Երևանի և Ստեփանակերտի զիջումների պատրաստակամությանը և Միսկի խմբի համանախագահների առաջարկներին հենց Բաքուն է պատասխանում առկա դիրքորոշումների խստացմամբ: Հակամարտությունը երկու լուծում ունի՝ բանակցությունների կամ ռազմական ճանապարհով: Երկու փոփոխություններն էլ ոչ թե Ռուսաստանի կամ համանախագահների, այլ՝ Ադրբեջանի ղեկավարության հարթությունում են գտնվում:

 

1994 թվականից ի վեր Բաքուն շարունակում է Մոսկվային կոչ անել ճնշում գործադրել Երևանի և Ստեփանակերտի վրա՝ Արցախի նկատմամբ իր պահանջների իրագործման նպատակով: Արդյո՞ք հավանական եք համարում իրադարաձությունների զարգացման նման տարբերակը՝ հաշվի առնելով վերջին ժամանակներս Ադրբեջանի աշխարհաքաղաքական նշանակության մեծացումն՝ առաջին հերթին Ռուսաստանի համար:

 

Ադրբեջանը միշտ աշխարհաքաղաքական և տնտեսական կարևոր նշանակություն է ունեցել, և այսօր իրավիճակը չի փոխվել: Սակայն, համոզված եմ, որ նորագույն պատմության մեջ ՌԴ-ն երբեք չի փորձել զիջումների գնալ Ադրբեջանին՝ Հայաստանի շահերի հաշվին՝ հանդես գալով բացառապես Լեռնային Ղարաբաղում, Մերձդնեստրում, Հյուսիսային և Հարավային Օսիայում և, վերջապես, Սիրիայում հրադադարի հաստատման նախաձեռնողի դերում:

Այդ պատճառով Հայաստանի կամ Արցախի հաշվին Ադրբեջանին զիջումների տարբերակը բացառում եմ, քանի որ զիջումներ կարող է այնել միայն հակամարտության հայկական կողմը: Վերջիվերջո, դա հակասում է ռուսական շահերին, ինչի մասին է վկայում տարրական տրամաբանությունը: Ղարաբաղյան հակամարտությունն առկա է Ռուսաստանի դաշնակից Հայաստանի և Թուրքիայի դաշնակից Ադրբեջանի միջև: Իսկ Բաքուն վերջերս աջակցեց Սիրիայում ռուսական ռմբարկուին ոչնչացնելու Անկարայի որոշմանը:

 

Այդ դեպքում ինչո՞ւ է Ռուսաստանը զինում իր հակառակորդի դաշնակցին՝  վերահսկողության տակ պահելու նպատակո՞վ:

 

Դա պարզ և ակնհայտ է: Զենք գնելու համար Հայաստանին  200 մլն վարկն ուղղված էր հակամարտության կողմերի միջև հավասարակշռության պահպանմանը:  Այլ տարբերակ ուղղակի չկա՝ իհարկե, կցանկանայինք, որ Ադրբեջանին ընդհանրապես ոչ ոք զենք չվաճառեր: Հակամարտող երկրներին զենք վաճառում են բոլոր արտադրող երկրները, և ոչ միայն Ռուսաստանը:

 

Արդյո՞ ք Հայաստան-ՆԱՏՕ համագործակցությունը թեկուզ մասամբ կարող է հավասարակշռել Ռուսաստանի հետ հանրապետության գործընկերությունը:

 

Չնայած Հայաստանի ռազմական ղեկավարության բոլոր այցերին Բրյուսել, վերջինիս բոլոր հանդիպումներին ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի հետ՝ այն չի կարող լուծել այդ խնդիրը: Դրանք միանգամայն տարբեր հարթություններ են՝ հաշվի առնելով, որ ՆԱՏՕ-ն անվտանգության ոչ մի երաշխիք չի տալիս Հայաստանին և այդ ուղղությամբ որևէ պարտավորություն չի ստանձնում՝ թե ռազմատեխնիկական, թե զուտ ռազմական առումով: Ռազմաքաղաքական ազդեցիկ կազմակերպության հետ Հայաաստանի համագործակցությունն ուղղված է ամենատարբեր ռազմաքաղաքական խնդիրների լուծմանը, սակայն Հայաստանի ռազմական անվտանգության ապահովման Երևանի գլխավոր խնդիրն այն չի լուծում: Նույն Ուկրաինային, Եվրահանձնաժողովի ղեկավար Յունկերի խոսքով, առաջիկա 25 տարում ՆԱՏՕ-ում և ԵՄ-ում ոչ ոք չի սպասում: Կամ Վաստանը, որն այդպես էլ որևէ հաջողության չի հասել՝ չնայած ՆԱՏՕ-ին անդամակցման համար ցանկացած քայլի պատրաստակամությանը: Եվ այդ իրողություններում ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ մասին երազել կարող են միայն ռոմանտիկները: Այդ պատճառով հարցը ոչ թե Երևանի ցանկության, այլ՝ դեպի արևելք ընդլայնվելու Բրյուսելի ցանկության բացակայության մեջ է:

 

Գյումրիում գտնվող 102-րդ ռուսական ռազմակայանը կարող է արդյո՞ք ապահովել Հայաստանի անվտանգությունը՝ ռուս-թուրքական դիմակայության՝ ռազմական փուլ թևակոխման դեպքում:

 

102-րդ ռազմակայանը կանխում է ոչ միայն Թուրքիայի, այլ նաև Ադրբեջանի ագրեսիան՝ կայունություն ապահովելով Հայաստանի համար: Ռուսաստանի համար ռազմակայանն ապահովում է տարածաշրջանում ներկայության, աշխարհաքաղաքական շահերի պահպանում: Իրականում 102-րդ ռազմակայանը գործում է Ռուսաստանի և Հայաստանի  ԶՈւ կիրառման համատեղ պլանով՝ հանդիսանալով ՌԴ ԶՈւ Հարավային ռազմական օկրուգի բաղկացուցիչ մասը:

Հետևաբար՝ պատերազմի դեպքում կկռվի ոչ թե ռազմակայանը, այլ՝ Ռուսաստանի ամբողջ ԶՈւ-ն: Ինչ-որ մեկ կարո՞ղ է այսօր ասել, թե ինչպես կվարվեր Թուրքիան Հայաստանի նկատմամբ, եթե չլիներ 102-րդ ռազմակայանը: Հայաստանում Ռուսաստանի ռազմական բացակայության պայմաններում Թուրքիան Հայաստանի հետ կխոսեր նույն լեզվով, ինչպես՝ Սիրիայի հետ, որն, ի դեպ, ի տարբերություն Հայաստանի, դիվանագիտական հարաբերություններ ուներ Թուրքիայի հետ, մինչև ռուսական զորքերի մուտքը: Ըստ որում, Հայաստանն այսօր էլ շարունակում է լուրջ վտանգ հանդիսանալ Թուրքիայի համար, ինչպես Թուրքիան Հայաստանի համար, քանի որ որոշակի պայմաններում Անկարան Բաքվին կդրդի Հայաստանի և Արցախի դեմ ագրեսիայի վերսկսման: Վերջերս համապատասխան տեղեկատվություն էր հրապարակվել լրատվամիջոցներում՝ վկայակոչելով ռուսական հետախուզական հանրությունը: Մասնավորապես, նշվել էր, որ Ղարաբաղի շուրջ մարտական գործողությունների վերսկսումը, Թուրքիայի ղեկավարության կարծիքով, կօգներ ռուս զինվորականների ուշադրությունը շեղել Սիրիայից:

  • ԿԱՐԴԱԼ ԲՈԼՈՐ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Մեկնաբանություւներ չկան

Անուն*
Էլ-փոստ
Տեքստ*
  
5784
 Հարցազրույց
 Մեկնաբանվողներ
 Փնտրել ըստ օրերի