Հայ  Рус  Eng
 Նորություններ


 Երկուշաբթի, 24 Հոկտեմբերի 2016 15:43

Դավիթ Ստեփանյան

Մասիս Մայիլյան. Ստեփանակերտը համաձայնություն կտա բացառապես այն երկրների «երկնագույն սաղավարտների» տեղակայմանը, որոնք մինչ այդ կճանաչեն ԼՂՀ անկախությունը

Մասիս Մայիլյան. Ստեփանակերտը համաձայնություն կտա բացառապես այն երկրների «երկնագույն սաղավարտների» տեղակայմանը, որոնք մինչ այդ կճանաչեն ԼՂՀ անկախությունը

Արցախի արտաքին քաղաքականության և անվտանգության հանրային խորհրդի նախագահ, ԼՂՀ նախկին փոխարտգործնախարար Մասիս Մայիլյանն ԱրմԻնֆո-ին հարցազրույցում մեկնաբանում է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման շուրջ վերջին ազդակները և միտումները, կանխատեսում ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորմանն շուրջ Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունների, ԵԱՀԿ ՄԽ միջնորդ երկրների մի շարք առաջարկների հեռանկարները և շարժառիթը:

Օրերս Իլհամ Ալիևը հերթական անգամ նշեց Ղարաբաղի շուրջ փոխզիջման Բաքվի պատրաստակամությունը`«հնարավորինս ամենալայն ինքնավարությանե տեսքով: Ձեր կարծիքով, նման անզիջում դիրքորոշումը կարո՞ղ է արդյոք ձեռնտու լինել Մոսկվային՝ հաշվի առնելով հակամարտության շուրջ ստատուս-քվոն պահպանելու վերջինիս շահագրգռվածությունը՝ կողմերի վրա իր ազդեցության պահպանման նպատակով:

Կարծում եմ, որ մեր հարևանները, մասնավորապես՝ Ադրբեջանի նախագահ Ալիևը, ինքնավար հանրապետության վերաբերյալ առաջարկության հարցում 30 տարի ուշացել է: Ըստ երևույթին, Ադրբեջանի նախագահին խորհուրդ են տվել փորձել կառուցողական երևալ, հանդես չգալ բացառապե ռևանշիստական հայտարարություններով և հարևանների հասցեին սպառնալիքներով: Սակայն անհաջող է ստացվել: Նրա վերջին մեծ հարցազրույցում փոխզիջման պատրաստակամություն չի երևում, սակայն առկա է քողարկված սպառնալիք:

Կարծում եմ՝ փակ դռների հետևում ԼՂՀ անկախությունը ճանաչելու առաջարկությունների մասին բարձրաձայնումը նշանակում է, որ Ադրբեջանի իշխանությունների անզիջում դիրքորոշումն ըմբռնման չի արժանանում ողջամիտ մարդկանց շրջանում:

Արդյո՞ք իրական բովանդակություն և հեռանկարներ ունեն Ռուսաստանի և Թուրքիայի ԱԳՆ ղեկավարների փոխադարձ ռևերանսները, որոնց ընդհանուր էությունը հանգում է ՙդերին, որը կարող էր խաղալ Թուրքիան ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցում՚, թե՞ գործ ունենք Անկարայի  և Մոսկվայի միջև հերթական կռվախնձորի շուրջ փոխզիջումների պատրաստակամության իմիտացիայի հետ:

Բազմիցս առիթ եմ ունեցել ասելու, որ Ռուսաստանի և Թուրքիայի արմատական ազգային շահերը շատ առումներով հակասում են միմյանց: Կան միայն քաղաքական ֆլիրտի ժամանակաշրջաններ, որոնք համընկնում են Արևմուտքի հետ հարաբերություններում երկու երկրների ճգնաժամային ժամանակների հետ: Թուրքիան կարող է ինչ-որ դեր ստանալ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցում՝ բացառապես  հակամարտության բոլոր երեք կողմերի համաձայնության դեպքում: Ակնհայտ է որ Արցախի և Հայաստանի իշխանություններն ամենևին չեն ցանկանում գործ ունենալ պաշտոնական Բաքվի ռազմաքաղաքական մերձավոր դաշնակցի հետ՝ երկիր, որը բացահայտ աջակցեց Ադրբեջանի ապրիլյան ռազմական ագրեսիան:

Արցախի 5 շրջանների հանձնման մասին խոսակցություններն առաջվա պես չեն դադարում` որպես ղարաբաղյան հակամարտության փոխզիջումային կարգավորման կետ: Օրերս «Ռուսաստանի հետ խորհրդատվություններում» դրա մասին հայտարարել էր Թուրքրիայի որտգործնախարար Մևլութ Չավուշօղլուն: Թուրքիայի հետաքրքրությունը նման ՙփոխզիջման՚ նկատմամբ, հասկանալի է, անհասկանալի է Ռուսաստանի հետաքրքրությունը: Հնարավո՞ր եք համարում հակամարտության գոտում ռուս խաղաղապահների հետագա տեղակայումը՝ որպես մադրիդյան և կազանյան փաստաթղթերի ՙտարածքային՚ կետի իրագործման պայմաններում Մոսկվայի շահերի պահպանման միակ երաշխիք:

Կարող եմ ասել, որ ապրիլյան իրադարձություններն էլ ավելի արմատականացրեցին տրամադրություննեերը հակամարտության խաղաղ կարգավորման նկատմամբ հակամարտող կողմերի հասարակությունների շրջանում: Եվ այսօր հնարավոր փոխզիջման մասին ոչ մի քննարկում չի ընկալվում: Կարող եմ ասել, որ ԼՂՀ տարածքի մի մասն Ադրբեջանին հանձնելու վերաբերյալ լուրերն անգամ հանգեցնում են ներքին անկայունացման: Այս առումով որևէ տարածքի հանձնման հարցը հանվել է Արցախում հանրային քննարկումներից: Ինչ վերաբերում է միջնորդների առաջարկներին, ապա մադրիդյան սկզբունքների վերանայման անհրաժեշտության մասին բարձրաձայնվել է որոնք արդեն պաշտոնական մակարդակով: Ինչ վերաբերում է խաղաղապահներին, դրանց տեղակայմամբ ավելի մեծ շահագրգռություն են դրսևորում առանձին երկրներ: Իսկ հակամարտող կողմերը նման ցանկություն չունեն: Կարող եմ ասել, որ եթե Արցախի իշխանությունները համաձայնեն «երկնագույն սաղավարտների տեղակայմանը հակամարտության գոտում, ապա դրանք կարող են լինել այն երկրներից, որոնք մինչ այդ ճանաչել են ԼՂՀ անկախությունը:  

Օրերս ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերին պաղեստինա-իսրայելական հակամարտության կարգավորման շանսերն ավելի մեծ է համարել, քան ղարաբաղյան հակամարտության՝ հիմնավորելով դա Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների փոխզիջման գնալու ցանկության բացակայությամբ: Մինչդեռ Բաքուն Հելսինկյան եզրափակիչ ակտը և կարգավորման երեք սկզբունքները մեկնաբանում է բացառապես տարածքային ամբողջականության սկզբունքի լույսի ներքո: Չե՞ք կարծում արդյոք, որ իր հայտարարությամբ Քերին հասկացրել է Բաքվին, որ կարգավորման փաթեթային տարբերակի չընդունումը կհանգեցնի միակ հնարավոր այլընտրանքի՝ 1994 թվականից գոյություն ունեցող ստատուս-քվոյի պահպանմանը:

Իրականում հաշվի առնելով հակամարտության ներքին և արտաքին պարամետրերը՝ դժվար է գտնել փոխընդունելի լուծում, սակայն լավ հնարավորություններ կան արյունահեղության կանխման համար՝ պահպանելով տարածաշրջանային կայունությունը և երկու հարևան ժողովուրդների խաղաղ համագոյակցությունը: ԱՄՆ պետքարտուղարի խոսքերը հետքրքիր են այն բանով, որ դրանք հակասում են Ադրբեջանի պաշտոնական քաղաքականությանը, որի իշխանությունները երկար տարիներ փորձում են ապացուցել, որ ԼՂՀ և Ադրբեջանի միջև միջպետական հակամարտությունը սառեցված չէ, և անհրաժեշտ է փոխել ստատուս-քվոն: Այդ կարծիքին համաձայնում էին նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները: Սակայն, պետքարտուղար Քերիի և բարձրաստիճան այլ պաշտոնյաների վերջին հայտարարություններն ի չիք դարձրեցին ադրբեջանական ղեկավարության բազմամյա ջանքերը:

Ձեր կարծիքով, արդյո՞ք արմատական տարբերություններ կան Ղարաբաղի շուրջ Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունների բավանդակությունների միջև: Ինչո՞ւմ ենք դրանք դրսևորվում, և դրանցից որոնք են այսօր ավելի մոտ իրականացման:

Սանկտ Պետերբուրգի հանդիպմանը կայացել է կարգավորման էական հարցերի շուրջ կարծիքների փոխոնակում, և ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն ՌԴ նախագահի մասնակցության քննարկումները շարունակելու շուրջ` ի լրումն ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների աշխատանքի: Վիեննայում և Սանկտ Պետերբուրգում Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների  հետապրիլյան հանդիպումների լեյտմոտիվը հակամարտության գոտում իրադրության առաջնահերթ կայունացման անհրաժեշտությունն է:  Այլ կերպ ասած` դրանով իսկ արտահայտվել է այն բանի ըմբռնումը, որ առանց հրադադարի ռեժիմի հուսալի ամրապնդման և վստահության միջոցների իրացման հարկ չկա ակնկալել համաձայնություն քաղաքական հարցեի շուրջ: Հենց այդ պատճառով կողմերը պայմանավորվածության են հասել հրադադարի ռեժիմի նկատմամբ միջազգային վորահսկողության և սահմանին միջադեպերի հետաքննության մեխանիզմների շուրջ: Սակայն, հետգաայում Ադրբեջանը՝ որպես բանակցություններում պայմանավորվածության անընդունակ գործընկեր, նահանջել է պայմանավորվածությունների իրագործումից: Բաքվում հասկանում են, որ սահմանին հրադադարի ռեժիմի խախտումների նկատմամբ վերահսկողության մեխանիզմների ներդրումն իրենց կզրկի բազամամյա ռազմական դիվանագիտությունը շարունակելու հնարավորությունից` որպես Արցախի և Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ ճնշման լծակ: Եվ այսօր Ադրբեջանի իշխանությունները որոշել են թույլ չտալ հրադադարի կոպիտ խախտումներ, որպեսզի վերանա վերը նշված մեխանիզմների ներրդման անհրաժեշտությունը` «չկա խախտում, չկա նաև վերահսկողության և հետաքննությունների անհրաժեշտություն» սկզբունքով: Արդյունքում Ադրբեջանը հայտնվել է երկընտրանքի առջև. շարունակել սրել իրադրությունը և արտաքին ճնշման ներքո Հայաստանի և ԼՂՀ հետ սհամանին ստանալ վերահսկողության միջազգային մեխանիզմներ, դրանով իսկ իրեն զրկելով հայկական կողմերի նկատմամբ ճնշման լծակից, թե՞ կատարել հրադադարի պահպանման և վեճերի խաղաղ կարգավորման գծով ստանձնած միջազգային պարտավորությունները և դրանով իսկ սառեցնել և ամրապնդել ստատուս-քվոն:

  • ԿԱՐԴԱԼ ԲՈԼՈՐ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
Манвел
Масис молодец. Лаконично, но по делу, как всегда.

Անուն*
Էլ-փոստ
Տեքստ*
  
5651

 Հարցազրույց
 Մեկնաբանվողներ
 Փնտրել ըստ օրերի